Γράφει ο Ευγένιος
Η άνοδος της ακροδεξιάς AfD στη Γερμανία είναι ένα πολιτικό γεγονός που δεν πρέπει να εξετάζουμε μόνο με τα μάτια του παρόντος, καθώς η χώρα στην οποία η Ακροδεξιά δεν υπήρξε κάποτε απλώς ένα πολιτικό ρεύμα, αλλά μετατράπηκε σε καθεστώς, πόλεμο και ιστορική καταστροφή για όλη την Ευρώπη, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με την επιστροφή της στην καρδιά της πολιτικής ζωής.
Την Κυριακή, η Σαξονία- Άνχαλτ μπορεί να γίνει το σκηνικό μιας ιστορικής καμπής: η AfD προηγείται με ποσοστά άνω του 40% και διεκδικεί για πρώτη φορά τη δυνατότητα να ηγηθεί της κυβέρνησης αυτού του κρατιδίου.
Η «Εναλλακτική για τη Γερμανία» δεν είναι (ακόμη…) ο Χίτλερ, ούτε είναι η Βαϊμάρη.
Σίγουρα σήμερα δεν είναι η Γερμανία του 1933.
Ωστόσο ΣΗΜΕΡΑ πρέπει να διατυπωθεί το ερώτημα, πριν να είναι και πάλι αργά: Γιατί ξανά η Γερμανία στρέφεται προς την Ακροδεξιά;
Η AfD δεν γεννήθηκε ως ναζιστικό κόμμα.
Ιδρύθηκε το 2013 ως ευρωσκεπτικιστική δύναμη, μέσα στην κρίση του ευρώ και της ευρωπαϊκής διαχείρισης της οικονομικής κρίσης.
Στη συνέχεια μετακινήθηκε προς ένα πολύ πιο σκληρό εθνικιστικό και αντιμεταναστευτικό προφίλ, ενώ στο εσωτερικό της ενισχύθηκαν δυνάμεις που οι γερμανικές αρχές και η πολιτική επιστήμη συνδέουν με την Ακροδεξιά.
Αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία, γιατί δείχνει ότι η Ακροδεξιά δεν επιστρέφει πάντα με τον ίδιο τρόπο, με την ίδια «στολή».
Επιστρέφει όταν βρίσκει νέες κοινωνικές ανασφάλειες για να ντύσει με παλιές ιδέες.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Στην Ανατολική Γερμανία, το έδαφος είναι ιδιαίτερα πρόσφορο.
Η AfD έχει συγκεντρώσει εκεί πολύ υψηλότερα ποσοστά από ό,τι στη Δύση.
Οι λόγοι δεν είναι μόνο οικονομικοί, καθώς η πολιτική αποξένωση και η πολιτισμική δυσαρέσκεια εξηγούν περισσότερο την εκλογική της επιτυχία από ό,τι η οικονομική δυσπραγία καθαυτή.
Η αίσθηση ότι κάποιοι πολίτες παραμένουν «δεύτερης κατηγορίας» μετά την επανένωση τροφοδοτεί την απογοήτευση από το πολιτικό σύστημα.
Προσέξτε: Η Ακροδεξιά δεν χρειάζεται να πείσει μια κοινωνία ότι ο φασισμός είναι καλός. Της αρκεί να την πείσει ότι η δημοκρατία δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματά της.
Η οικονομική στασιμότητα, η μετανάστευση, η αίσθηση απώλειας του ελέγχου, η ανασφάλεια για το μέλλον και η δυσπιστία προς τα παραδοσιακά κόμματα δημιουργούν ένα επώδυνο πολιτικό κενό.
Και όταν το δημοκρατικό κέντρο απαντά μόνο με το «μην ψηφίζετε την Ακροδεξιά», χωρίς να δίνει πειστικές απαντήσεις στα προβλήματα που οδηγούν τους πολίτες προς αυτήν, το κενό μεγαλώνει.
Η Γερμανία έχει μέχρι σήμερα έναν σημαντικό θεσμικό φραγμό: το περίφημο πολιτικό firewall, την άρνηση των παραδοσιακών κομμάτων να συνεργαστούν με την AfD.
Όμως ένα firewall δεν αρκεί από μόνο του.
Μπορεί να εμποδίζει μια συνεργασία, δεν μπορεί να εμποδίσει την κοινωνική μετατόπιση που δημιουργεί τη ζήτηση γι’ αυτήν.
Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ούτε μια στιγμή ότι η Γερμανία είναι ο μεγαλύτερος πολιτικός και οικονομικός πυλώνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αν η Ακροδεξιά συνεχίσει να μετακινείται από την περιφέρεια προς το κέντρο του πολιτικού συστήματος, το ζήτημα δεν θα είναι πλέον μόνο γερμανικό, αφού θα αφορά στην ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση, την οικονομία, την άμυνα, τη Ρωσία, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τελικά στην ίδια την ιδέα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Κι αυτό το σενάριο γίνεται εφιαλτικό, καθώς στη δεύτερη μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης εφορμά η γαλλική Ακροδεξιά με επικεφαλής την Μαρίν Λεπέν κι απειλεί
Υπάρχει όμως και κάτι βαθύτερο.
Η Γερμανία είναι ίσως η χώρα στην οποία η ιστορική μνήμη θα έπρεπε να λειτουργεί ως το ισχυρότερο δημοκρατικό εμβόλιο.
Κι όμως, η ίδια η πολιτική της AfD δείχνει ότι ακόμη και αυτή η μνήμη μπορεί να γίνει αντικείμενο πολιτικής σύγκρουσης.
Η προσπάθεια αναθεώρησης του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζεται το ναζιστικό παρελθόν αποτελεί ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της σημερινής γερμανικής πολιτικής εικόνας.
Δεν σημαίνει ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται μηχανικά, σημαίνει όμως ότι η ιστορία μπορεί να ξεχαστεί πολιτικά πολύ πριν ξεχαστεί ιστορικά.
Η όλη αυτή συζήτηση αφορά και στην Ελλάδα, όχι επειδή βρίσκεται έξω από τους κινδύνους της πολιτικής πόλωσης, αλλά αντίθετα, επειδή η δική της δημοκρατική ιστορία έχει γνωρίσει από κοντά τον αυταρχισμό, τη δικτατορία, την πολιτική σύγκρουση και την αποκατάσταση της δημοκρατίας.
Η Μεταπολίτευση αποτέλεσε την επιστροφή της χώρας σε μια πολιτική αρχή: ότι η δημοκρατία δεν μπορεί να προστατευθεί καταργώντας τη δημοκρατική πολυφωνία, αλλά ούτε και αφήνοντας τον εξτρεμισμό να μεταμφιέζεται σε δημοκρατική κανονικότητα.
Η δημοκρατική Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο, ούτε η ιστορία και παράδοσή της το επιτρέπει, να επιλέξει ανάμεσα στα δύο άκρα.
Ούτε ο ακροδεξιός, ούτε ο ακροαριστερός ολοκληρωτισμός, ούτε οποιαδήποτε άλλη μορφή πολιτικού εξτρεμισμού μπορεί να αποτελέσει απάντηση στις αδυναμίες της δημοκρατίας.
Η λύση δεν είναι να περιορίσουμε τη δημοκρατία επειδή κάποιοι τη χρησιμοποιούν εναντίον της, η λύση είναι να την κάνουμε ξανά αποτελεσματική, αξιόπιστη και αρκετά δυνατή ώστε να απαντά στα πραγματικά προβλήματα των πολιτών.
Το πιο επικίνδυνο μήνυμα που έρχεται από τη Γερμανία (κι εν μέρει από τη Γαλλία, όπως είπαμε) δεν είναι βέβαια ότι «επιστρέφει ένας κάποιος σαν τον Χίτλερ».
Αυτό θα ήταν μια εύκολη, σχεδόν καθησυχαστική ερμηνεία.
Το πραγματικό καμπανάκι είναι ότι μια σύγχρονη δημοκρατία, με ισχυρούς θεσμούς και βαθιά ιστορική γνώση, μπορεί και πάλι να παράγει ένα πολύ ισχυρό ακροδεξιό ρεύμα όταν αρκετοί πολίτες πάψουν να πιστεύουν ότι το δημοκρατικό σύστημα μπορεί να τους προστατεύσει, να τους ακούσει και να τους προσφέρει προοπτική.
Αυτό δεν αφορά μόνο στους Γερμανούς, αφορά σε όλους μας.
Η δημοκρατία κινδυνεύει στην πράξη, όταν εκείνοι που πιστεύουν σε αυτήν θεωρούν ότι είναι αυτονόητη.
Η ιστορία δεν μας προστατεύει από μόνη της.
Μας προστατεύει μόνο όταν θυμόμαστε γιατί συνέβη.
Η Ευρώπη το έμαθε με τον πιο σκληρό τρόπο στη Γερμανία του 20ού αιώνα.
Δεν έχει την πολυτέλεια να το ξεχάσει στον 21ο αιώνα, ούτε ποτέ!-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:
Ο Μπιλ Γκέιτς γράφει για την τεχνητή νοημοσύνη
Σταλινικοί «αντιεξουσιαστές» που εμπορεύονται ό,τι πουλιέται
Ελπίδες ότι μπαίνουν όρια στα social media
Το μεγαλείο της Οδύσσειας απέναντι στη μικρότητα της Παλαιοδεξιάς
Γιατί βρίσκουν ακροατήριο οι λαϊκιστές;
Η ai είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της δύναμης του καπιταλισμού
Ο πλούτος πρέπει να φορολογείται. Αλλα πώς;
Ζητείται νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο που θα αποτρέψει τη σύγκρουση των γενεών
Η σχέση του ανθρώπου με τη φύση, από τον Αριστοτέλη στον Δαρβίνο
Το Σύμφωνο της Μέκκας και η Τουρκία. Τι αλλάζει για την Ελλάδα;
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...