Αποχαιρετισμός στον Στέφανο Μάνο

Γράφει ο Τάσος Αβραντίνης (*)

Η πολιτική του διαδρομή δεν μετριέται μόνο με αξιώματα, εκλογικά ποσοστά ή χρόνια υπουργικής θητείας. Μετριέται καλύτερα κοιτάζοντας γύρω μας. Μετριέται στην Πλάκα, που διασώθηκε από την αλλοίωση του χαρακτήρα της, τα ασύδοτα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, τους επιχειρηματίες της νύχτας και την ανεξέλεγκτη οικοδομική εκμετάλλευση. Στους εκατοντάδες παραδοσιακούς οικισμούς –στο Πήλιο, στα Ζαγοροχώρια, στις Κυκλάδες, στο Άστρος και αλλού– που προστατεύθηκαν σε μια εποχή κατά την οποία η διατήρηση της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς κάθε άλλο παρά αυτονόητη ήταν. Στους πεζόδρομους της Αθήνας. Στις υποχρεωτικές θέσεις στάθμευσης στα νέα κτίρια, με τον ν. 960/1979.

Η προστασία του περιβάλλοντος δεν ήταν για τον Μάνο μια όψιμη πολιτική μόδα. Ήταν οργανικό μέρος της αντίληψής του για την ελευθερία και την ευθύνη.

Αυτός ήταν ο φιλελευθερισμός του Μάνου. Όχι η αδιαφορία για τον δημόσιο χώρο, όπως τόσο συχνά και τόσο επιπόλαια παρουσιάζεται ο φιλελευθερισμός στην Ελλάδα. Ακριβώς το αντίθετο. Ελευθερία εκεί όπου ο άνθρωπος μπορεί να αποφασίζει για τον εαυτό του· κανόνες εκεί όπου οι πράξεις του επηρεάζουν ό,τι ανήκει σε όλους. Προστασία του περιβάλλοντος, της πόλης, της πολιτιστικής κληρονομιάς. Ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές.

Όταν επέστρεψε στο ΥΠΕΧΩΔΕ, ήρθαν η απόσυρση των παλαιών ρυπογόνων αυτοκινήτων και η μάχη κατά του νέφους. Η σύμβαση για το Μετρό. Η Αττική Οδός. Η γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου. Έργα που σήμερα αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς μας αλλά τότε χρειαζόταν πολιτική φαντασία για να σχεδιαστούν και πολιτικό θάρρος για να ξεκινήσουν. Μαζί τους ήρθε και μιά άλλη ιδέα, ριζοσπαστική τότε για την Ελλάδα: τα μεγάλα έργα να μη γίνονται αποκλειστικά με τα χρήματα του φορολογουμένου. Η αξιοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων για την κατασκευή μεγάλων υποδομών άνοιξε τον δρόμο των συγχρηματοδοτούμενων έργων.

*****

Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ

Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ 

Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ

*****

Το ίδιο συνέβη στις τηλεπικοινωνίες. Το 1992, σε μια Ελλάδα, όπου μπορούσες να περιμένεις χρόνια για μια τηλεφωνική σύνδεση, ο Μάνος συγκρούστηκε με ένα από τα ισχυρότερα κρατικά μονοπώλια. Απέκλεισε τον ΟΤΕ από τον πρώτο διαγωνισμό και προχώρησε στη χορήγηση δύο αδειών κινητής τηλεφωνίας σε ιδιωτικές εταιρείες, ανοίγοντας μιά νέα αγορά στον ανταγωνισμό.

Σήμερα όλα αυτά μοιάζουν αυτονόητα. Αυτή είναι ίσως η μεγάλη ειρωνεία της πολιτικής διαδρομής του Στέφανου Μάνου. Πολλά από όσα πολέμησε να γίνουν χαρακτηρίστηκαν αρχικά ακραία, επικίνδυνα ή ανεφάρμοστα. Ύστερα εφαρμόστηκαν. Και στο τέλος έγιναν τόσο αυτονόητα, ώστε ξεχάσαμε ποιος χρειάστηκε πρώτος να συγκρουστεί γι’ αυτά.

Και καθώς κοιτάζω την Ελλάδα γύρω μας, σκέφτομαι ότι ο καλύτερος αποχαιρετισμός στον Στέφανο Μάνο βρίσκεται ήδη εκεί. Στην Πλάκα. Στους πεζόδρομους της Αθήνας. Στους παραδοσιακούς οικισμούς της χώρας. Στο Μετρό. Στην Αττική Οδό. Στη γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου. Ακόμη και στο κινητό τηλέφωνο που κρατάμε στο χέρι μας.

Όλα σήμερα μας φαίνονται αυτονόητα. Κάποτε όμως δεν ήταν. Και χρειάστηκε ένας άνθρωπος να τα δει πριν από εμάς...-

*****

ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ

*****

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ: 

Ο Παρθενών είναι ενιαίο έργο τέχνης

Ελλάδα, ισότητα και Δημοκρατία: Αναζητώντας τη χρυσή τομή

Το πρώτο διάγγελμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή στις 24 Ιουλίου (video)

Να τελειώνουμε με τους εκφασισμένους ψευτοσυντηρητικούς

Κορνήλιος Καστοριάδης: «Είμαστε ανεύθυνοι για την ιστορία μας;»

Τι σημαίνει η τεράστια επιτυχία της Οδύσσειας;

Λαϊκισμός, η Λερναία Ύδρα της σύγχρονης Δημοκρατίας

Πώς η ευρωπαϊκή ακροδεξιά αλλάζει πρόσωπο, χωρίς να αλλάζει στόχο

Η Αριστερά ήταν και παραμένει σταλινική

Πώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή γίνεται παγκόσμιος οικονομικός πόλεμος