Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Υπάρχει ένας φόρος που ακούγεται σχεδόν τέλειος πριν εφαρμοστεί: φορολογείς τους πολύ πλούσιους, αυξάνεις τα δημόσια έσοδα και ταυτόχρονα μειώνεις τις ανισότητες.
Αγαπημένο θέμα και «τσίχλα» στις επιδερμικές πολιτικές συζητήσεις που προκαλεί η Αριστερά.
Το πρόβλημα είναι ότι η φορολογία δεν λειτουργεί πάνω σε ακίνητους αριθμούς.
Οι άνθρωποι αντιδρούν στους φόρους.
Αλλάζουν συμπεριφορά, επενδύσεις, τόπο κατοικίας, τρόπο αμοιβής και τρόπο διανομής των κερδών τους.
Αυτό, άλλωστε, είναι το βασικό επιχείρημα της Cristina Enache στο Project Syndicate, η οποία εξετάζει το ιστορικό των φόρων περιουσίας και εξηγεί γιατί πολλές χώρες που τους υιοθέτησαν τελικά τους εγκατέλειψαν.
Η εμπειρία δείχνει ότι η φορολόγηση του πλούτου είναι πολύ δυσκολότερη στην πράξη από όσο φαίνεται στη θεωρία.
Η ελληνική εμπειρία των τελευταίων ετών προσφέρει ένα διαφορετικό μοντέλο: λιγότεροι φορολογικοί συντελεστές, αλλά πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια να διευρυνθεί η φορολογική βάση και να περιοριστεί η φοροδιαφυγή.
Η φιλοσοφία της οικονομικής πολιτικής στην εποχή του Κυριάκου Μητσοτάκη κινήθηκε σε μεγάλο βαθμό προς αυτή την κατεύθυνση.
Μειώσεις φόρων, ψηφιοποίηση των συναλλαγών, ηλεκτρονικά βιβλία, διασταυρώσεις στοιχείων, POS, myDATA και συστηματικότεροι έλεγχοι επιδιώκουν να κάνουν όλο και δυσκολότερη την απόκρυψη εισοδήματος.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Το σκεπτικό αυτής της πολιτικής είναι απλό.
Δεν χρειάζεται κατ' ανάγκη να αυξάνεις συνεχώς τον φόρο σε εκείνον που ήδη πληρώνει.
Μπορείς να εισπράξεις περισσότερα αν κάνεις περισσότερους να πληρώνουν αυτό που ήδη προβλέπει ο νόμος.
Το παράδειγμα των μερισμάτων είναι χαρακτηριστικό.
Το 2019 η κυβέρνηση μείωσε τον φόρο στα μερίσματα από 10% σε 5%.
Η ΑΑΔΕ επιβεβαιώνει τη μείωση αυτή με τον νόμο 4646/2019.
Θα περίμενε κανείς, με μια απλή αριθμητική αντίληψη, ότι τα δημόσια έσοδα θα μειώνονταν.
Συνέβη το εντελώς αντίθετο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, το 2019 δηλώθηκαν μόλις 1,4 δισ. ευρώ σε μερίσματα και ο αναλογών φόρος ήταν 142 εκατ. ευρώ. Μετά τη μείωση του συντελεστή στο 5%, τα δηλωθέντα μερίσματα εκτινάχθηκαν στα 5,3 δισ. ευρώ το 2020, στα 4,2 δισ. το 2021 και στα 4,7 δισ. το 2022.
Ο αναλογών φόρος έφτασε τα 233 εκατ. ευρώ το 2022.
Ο συντελεστής μειώθηκε στο μισό, ενώ η φορολογητέα βάση υπερτριπλασιάστηκε σε σχέση με το 2019.
Τα έσοδα από τον συγκεκριμένο φόρο αυξήθηκαν σημαντικά.
Αυτό δείχνει καθαρά ότι κάθε μείωση φόρου ΔΕΝ αυξάνει αυτομάτως τα κρατικά έσοδα.
Δεν υπάρχει τέτοιος οικονομικός νόμος.
Δείχνει όμως κάτι πολύ σημαντικότερο: η διευρυμένη φορολογική βάση έχει σημασία όσο και ο φορολογικός συντελεστής.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία της ελληνικής φορολογικής πολιτικής των τελευταίων ετών.
Η προσπάθεια δεν περιορίστηκε στο «μειώνω φόρους».
Συνοδεύτηκε από την προσπάθεια να περιοριστεί η οικονομία που λειτουργούσε εκτός συστήματος.
Αυτό είναι κρίσιμο για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η φοροδιαφυγή και η παραοικονομία υπήρξαν διαχρονικά πολύ μεγάλα προβλήματα.
Αν ένα κράτος έχει 100 φορολογούμενους και φορολογεί τους 70, μια πιθανή αύξηση του συντελεστή στους 70 δεν λύνει το πρόβλημα των 30.
Πρέπει πρώτα να «βρει» τους 30.
Και η τεχνολογία εδώ λειτουργεί ως εργαλείο φορολογικής πολιτικής, όχι ως αυτοσκοπός.
Η ψηφιοποίηση των συναλλαγών και η δυνατότητα διασταύρωσης δεδομένων επιτρέπουν στη φορολογική διοίκηση να γνωρίζει πολύ περισσότερα από όσα γνώριζε στο παρελθόν.
Η ΑΑΔΕ έχει πλέον ένα πολύ ευρύτερο σύστημα ηλεκτρονικής παρακολούθησης και ελέγχων.
Αυτό αλλάζει καθοριστικά τη σχέση του πολίτη με το κράτος.
Η φορολογική συνείδηση δεν δημιουργείται μόνο με εκκλήσεις στην ηθική.
Δημιουργείται και όταν ο πολίτης καταλαβαίνει ότι ο άλλος δεν μπορεί πλέον τόσο εύκολα να κρύψει αυτό που ο ίδιος πληρώνει κανονικά.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο που λείπει από τη διεθνή συζήτηση για τους φόρους περιουσίας.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο θα φορολογήσεις τον πλούσιο.
Είναι πόσο πλούτο μπορείς πραγματικά να εντοπίσεις, να αποτιμήσεις και να φορολογήσεις χωρίς να δημιουργήσεις ισχυρά κίνητρα για να φύγει από τη φορολογική σου δικαιοδοσία.
Και αυτό μας επιστρέφει στο αρχικό ερώτημα.
Η ανισότητα είναι πραγματικό πρόβλημα.
Η ακραία συγκέντρωση οικονομικής ισχύος μπορεί να μετατραπεί και σε πολιτική ισχύ.
Το κράτος δικαιούται και οφείλει να ζητά από εκείνους που έχουν μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα μια δίκαιη συνεισφορά.
Αλλά η φορολογία δεν είναι πράξη εκδίκησης, είναι εργαλείο πολιτικής.
Και ένα καλό φορολογικό σύστημα πρέπει να πετυχαίνει δύο πράγματα ταυτόχρονα: να επιτρέπει τη δημιουργία πλούτου και να διασφαλίζει ότι ο πλούτος που δημιουργείται μέσα σε μια κοινωνία συνεισφέρει δίκαια στη λειτουργία της.
Γι' αυτό το δίλημμα «υψηλοί ή χαμηλοί φόροι» είναι τελικά παραπλανητικό.
Το πραγματικό δίλημμα είναι: υψηλοί φόροι σε όσους δεν μπορούν να τους αποφύγουν, ή λογικοί φόροι σε μια πολύ ευρύτερη βάση;
Η ελληνική εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι αξίζει τουλάχιστον να εξετάσουμε σοβαρά τη δεύτερη επιλογή.
Γιατί στο τέλος, ένα κράτος δεν χρειάζεται απλώς υψηλούς φορολογικούς συντελεστές.
Χρειάζεται φορολογούμενους που πληρώνουν, κανόνες που εφαρμόζονται και μια οικονομία που συνεχίζει να δημιουργεί πλούτο.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο χρήσιμο μάθημα από τη συζήτηση για τους φόρους περιουσίας:
Δεν κερδίζει το κράτος όταν απλώς αυξάνει τον φόρο.
Κερδίζει όταν καταφέρνει να φορολογεί αποτελεσματικά αυτό που πριν δεν μπορούσε να φορολογήσει.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:
Ο Παρθενών είναι ενιαίο έργο τέχνης
Ελλάδα, ισότητα και Δημοκρατία: Αναζητώντας τη χρυσή τομή
Το πρώτο διάγγελμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή στις 24 Ιουλίου (video)
Να τελειώνουμε με τους εκφασισμένους ψευτοσυντηρητικούς
Κορνήλιος Καστοριάδης: «Είμαστε ανεύθυνοι για την ιστορία μας;»
Τι σημαίνει η τεράστια επιτυχία της Οδύσσειας;
Λαϊκισμός, η Λερναία Ύδρα της σύγχρονης Δημοκρατίας
Πώς η ευρωπαϊκή ακροδεξιά αλλάζει πρόσωπο, χωρίς να αλλάζει στόχο
Η Αριστερά ήταν και παραμένει σταλινική
Πώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή γίνεται παγκόσμιος οικονομικός πόλεμος
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...