Γράφει ο Μάκης Γεωργιάδης
Στη διεθνή πολιτική υπάρχουν δύο μορφές ισχύος.
Η πρώτη είναι η πραγματική ισχύς: η οικονομία, η τεχνολογία, η παραγωγική βάση, οι ένοπλες δυνάμεις, η δημογραφία και η ικανότητα μιας χώρας να διαμορφώνει το διεθνές περιβάλλον.
Η δεύτερη είναι η αντιλαμβανόμενη ισχύς: η εικόνα που έχουν οι άλλοι για μια χώρα.
Και πολλές φορές, η δεύτερη αποδεικνύεται σχεδόν εξίσου σημαντική με την πρώτη.
Για δεκαετίες, η Ρωσία επένδυσε όχι μόνο στην ενίσχυση της στρατιωτικής της ισχύος, αλλά και στην καλλιέργεια μιας εικόνας σχεδόν αήττητης δύναμης.
Η σοβιετική νίκη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το τεράστιο πυρηνικό οπλοστάσιο, η γεωγραφική της έκταση και η παράδοση μιας ισχυρής αυτοκρατορίας δημιούργησαν την εντύπωση ότι η Μόσχα παραμένει μία από τις αδιαμφισβήτητες υπερδυνάμεις του πλανήτη.
Το Foreign Policy υποστηρίζει ότι η εικόνα αυτή υπήρξε σε μεγάλο βαθμό υπερβολική και ότι η Δύση συνέβαλε η ίδια στη συντήρησή της, συχνά αποδίδοντας στη Ρωσία δυνατότητες μεγαλύτερες από τις πραγματικές.
Ο πόλεμος που αποκάλυψε τα όρια
Η εισβολή στην Ουκρανία το 2022 λειτούργησε ως η μεγαλύτερη δοκιμασία αυτής της εικόνας.
Η αρχική προσδοκία πολλών αναλυτών ήταν ότι το Κίεβο θα κατέρρεε μέσα σε λίγες ημέρες και ότι ο ρωσικός στρατός θα επέβαλλε γρήγορα τους πολιτικούς του στόχους.
Τίποτε από αυτά δεν συνέβη.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Αντί για μια σύντομη εκστρατεία, η Ρωσία βρέθηκε σε έναν πόλεμο φθοράς που αποκάλυψε αδυναμίες στη διοίκηση, στην επιμελητεία, στην εκπαίδευση, στην τεχνολογική προσαρμογή και στη δυνατότητα συνδυασμένων επιχειρήσεων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ρωσία είναι αδύναμη.
Σημαίνει ότι η εικόνα της παντοδυναμίας της αποδείχθηκε υπερβολική.
Το μέγεθος δεν αρκεί
Η ιστορία μάς διδάσκει ότι οι μεγάλες εκτάσεις και οι φυσικοί πόροι δεν αρκούν για να δημιουργήσουν υπερδύναμη.
Η Βρετανική Αυτοκρατορία κυριάρχησε χάρη στη ναυτική ισχύ και στη βιομηχανική επανάσταση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνδύασαν οικονομική παραγωγή, τεχνολογία, πανεπιστήμια, καινοτομία, χρηματοπιστωτική ισχύ και στρατιωτική υπεροχή.
Η σύγχρονη Κίνα στηρίζει την άνοδό της στη βιομηχανία, στις εξαγωγές, στις υποδομές, στην τεχνητή νοημοσύνη και στις κρίσιμες τεχνολογίες.
Η Ρωσία διαθέτει τεράστιους φυσικούς πόρους, πυρηνικό οπλοστάσιο και σημαντική στρατιωτική παράδοση.
Όμως η οικονομία της παραμένει σχετικά περιορισμένη σε σχέση με τις άλλες μεγάλες δυνάμεις, ενώ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές πρώτων υλών και ενέργειας.
Στον 21ο αιώνα, η ισχύς δεν μετριέται μόνο σε άρματα μάχης.
Μετριέται και σε μικροτσίπ.
Σε αλγορίθμους.
Σε ερευνητικά εργαστήρια.
Σε δίκτυα δεδομένων.
Σε βιομηχανική παραγωγή υψηλής τεχνολογίας.
Το μεγαλύτερο στρατηγικό κόστος του πολέμου
Η εισβολή στην Ουκρανία είχε όμως και μια συνέπεια που ίσως αποδειχθεί ιστορικά σημαντικότερη από τις στρατιωτικές απώλειες.
Αντί να αποδυναμώσει τη Δύση, συνέβαλε στην αναζωογόνηση του ΝΑΤΟ, στην αύξηση των αμυντικών δαπανών στην Ευρώπη και στην επιτάχυνση της ευρωπαϊκής απεξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια.
Από ελληνική σκοπιά, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η Ελλάδα, ως χώρα που εξαρχής στήριξε την Ουκρανία απέναντι στη ρωσική εισβολή, είδε να ενισχύεται η σημασία της Ανατολικής Μεσογείου για τη συλλογική ασφάλεια της Συμμαχίας.
Ταυτόχρονα, η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και των διαδρόμων μεταφοράς ενέργειας αύξησε τη στρατηγική αξία ελληνικών υποδομών, λιμένων και διασυνδέσεων.
Έτσι, ένας πόλεμος που στόχευε να περιορίσει τη δυτική επιρροή οδήγησε, ειρωνικά, σε μεγαλύτερη συνοχή του ευρωατλαντικού χώρου.
Ο μύθος ως εργαλείο ισχύος
Οι μεγάλες δυνάμεις δεν στηρίζονται μόνο στην υλική ισχύ.
Στηρίζονται και στο αφήγημά τους.
Η αποτροπή λειτουργεί επειδή ο αντίπαλος πιστεύει ότι έχεις τη δυνατότητα και τη βούληση να ενεργήσεις.
Η Ρωσία αξιοποίησε επί χρόνια αυτή τη διάσταση: στρατιωτικές παρελάσεις, πυρηνική ρητορική, επιχειρήσεις επιρροής, κυβερνοεπιθέσεις και καλλιέργεια της εικόνας μιας δύναμης που μπορεί να επηρεάζει εξελίξεις πολύ πέρα από τα σύνορά της.
Η εικόνα αυτή είχε πραγματικό πολιτικό αποτέλεσμα.
Αλλά οι πόλεμοι είναι η στιγμή της αλήθειας.
Και εκεί τα αφηγήματα δοκιμάζονται απέναντι στην πραγματικότητα.
Το ελληνικό δίδαγμα
Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να μελετά αυτή την εμπειρία.
Όχι για να υποτιμήσει έναν αντίπαλο ή να υπερεκτιμήσει έναν σύμμαχο.
Αλλά για να θυμάται ότι η στρατηγική απαιτεί ψυχραιμία και ρεαλισμό.
Η υπερεκτίμηση του αντιπάλου οδηγεί σε παραίτηση.
Η υποτίμησή του οδηγεί σε επικίνδυνα λάθη.
Η ισορροπία ανάμεσα στις δύο είναι η ουσία της στρατηγικής σκέψης.
Ίσως, τελικά, το μεγαλύτερο δίδαγμα του πολέμου στην Ουκρανία δεν αφορά μόνο στη Ρωσία.
Αφορά και στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ισχύ.
Οι αυτοκρατορίες του 21ου αιώνα δεν οικοδομούνται μόνο με στρατούς.
Οικοδομούνται με οικονομία, τεχνολογία, καινοτομία, θεσμούς και κοινωνική ανθεκτικότητα.
Η Ρωσία εξακολουθεί να είναι μια μεγάλη στρατιωτική και πυρηνική δύναμη και κανείς δεν πρέπει να την αντιμετωπίζει με ελαφρότητα.
Όμως ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε ότι το μέγεθος μιας χώρας και η ιστορική της αίγλη δεν αρκούν από μόνα τους για να εξασφαλίσουν γεωπολιτική υπεροχή.
Η πραγματική ισχύς δεν είναι ποτέ μόνο αυτό που φαίνεται.
Είναι αυτό που μπορείς να διατηρήσεις, να ανανεώσεις και τελικά να μετατρέψεις σε διαρκή στρατηγική επιρροή.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:
Η αξιοπρέπεια ως μέτρο της προόδου μιας σύγχρονης κοινωνίας
Όταν η τεχνητή νοημοσύνη συναντά τη φιλοσοφία
Ο θρίαμβος και το παράδοξο του καπιταλισμού
«Κριτές, θα μας δικάσουν οι αγέννητοι, οι νεκροί»- Η αντίληψη του πένθους
Από τι γλιτώσαμε! Η Βρετανία αναζητεί ξανά την Ευρώπη
Η Ελλάδα βασίζεται στο 40% των πολιτών της
Όταν η εργατική τάξη εγκατέλειψε την Αριστερά
Η Ευρώπη χωρίς στρατηγική: Γιατί η ισχύς δεν αρκεί
Το φάντασμα του Χάιντεγκερ
Φρειδερίκος Νίτσε: Δεκαπέντε σκέψεις «μόνος με τον εαυτό σου»
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...