Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 2016, το Brexit εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά πολιτικά γεγονότα στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία.
Ωστόσο, η σημερινή συζήτηση στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν αφορά πλέον στο αν ήταν σωστή ή λανθασμένη η απόφαση αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αφορά σε κάτι πιο σύνθετο: πόσο πραγματικά μπορεί μια χώρα της ευρωπαϊκής ηπείρου να αποσυνδεθεί από την Ενωμένη Ευρώπη.
Η δεκαετία που ακολούθησε το Brexit απέδειξε ότι η γεωγραφία, η οικονομία, η ασφάλεια και οι κοινωνικές σχέσεις δημιουργούν ένα πλέγμα αλληλεξάρτησης, το οποίο είναι πολύ ισχυρότερο από τις πολιτικές διακηρύξεις
Από την «ανάκτηση της κυριαρχίας» στην αναζήτηση νέων δεσμών
Το 2016, το σύνθημα των υποστηρικτών του Brexit ήταν ξεκάθαρο: η Βρετανία θα ανακτούσε τον έλεγχο των συνόρων της, της νομοθεσίας της και της οικονομικής της πολιτικής.
Δέκα χρόνια αργότερα, η εικόνα είναι πιο περίπλοκη.
Η βρετανική οικονομία εξακολουθεί να διατηρεί στενούς δεσμούς με την ευρωπαϊκή αγορά.
Οι εμπορικές σχέσεις με τις χώρες της ΕΕ παραμένουν καθοριστικές.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Η συνεργασία σε ζητήματα ασφάλειας και άμυνας όχι μόνο δεν μειώθηκε, αλλά σε αρκετούς τομείς ενισχύθηκε.
Ακόμη και σε πολιτικό επίπεδο, η σημερινή κυβέρνηση του Λονδίνου επιδιώκει μια πιο στενή συνεργασία με τις Βρυξέλλες, αναγνωρίζοντας ότι οι μεγάλες προκλήσεις της εποχής (από την άμυνα μέχρι την ενεργειακή ασφάλεια) δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μονομερώς.
Η Ευρώπη άλλαξε και η Βρετανία το ίδιο
Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν άλλαξε μόνο η Βρετανία.
Τα τελευταία δέκα χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση απέκτησε διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Η πανδημία, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ενεργειακή κρίση και η γεωπολιτική αντιπαράθεση με τη Ρωσία οδήγησαν την ΕΕ σε πρωτοφανή επίπεδα συνεργασίας.
Η Ευρώπη δεν είναι πλέον απλώς μια οικονομική ένωση.
Γίνεται ολοένα και περισσότερο μια ένωση στρατηγικής αυτονομίας, άμυνας, ενεργειακής πολιτικής και τεχνολογικής συνεργασίας.
Αυτή η εξέλιξη κάνει το Brexit να φαίνεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, περισσότερο ως μια πολιτική εξαίρεση παρά ως μοντέλο προς μίμηση.
Η ελληνική διάσταση: ένα εντελώς διαφορετικό παράδειγμα
Για την Ελλάδα, η βρετανική εμπειρία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η χώρα βίωσε κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης μια σφοδρή συζήτηση για την παραμονή ή όχι στην ευρωζώνη και, κατ' επέκταση, για τη θέση της στην ευρωπαϊκή οικογένεια.
Η εμπειρία εκείνης της περιόδου άφησε ένα ισχυρό αποτύπωμα.
Σήμερα, παρά τις επιμέρους πολιτικές διαφωνίες, η ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας θεωρείται σχεδόν αυτονόητη από τη συντριπτική πλειονότητα του πολιτικού συστήματος.
Και αυτό δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα.
Είναι και θέμα ασφάλειας.
Η Ευρώπη ως γεωπολιτικός πολλαπλασιαστής ισχύος
Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει επιδιώξει να συνδέσει την ευρωπαϊκή της παρουσία με μια ευρύτερη στρατηγική γεωπολιτικής αναβάθμισης.
Η εμβάθυνση των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η στρατηγική συνεργασία με τη Γαλλία, οι τριμερείς συνεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο και η ενεργός συμμετοχή στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες άμυνας και ασφάλειας έχουν ενισχύσει σημαντικά τη διεθνή θέση της χώρας.
Παράλληλα, απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό, η ευρωπαϊκή ιδιότητα της Ελλάδας λειτουργεί ως σημαντικό διπλωματικό και πολιτικό πλεονέκτημα.
Σε αντίθεση με το βρετανικό μοντέλο της αποχώρησης, η ελληνική στρατηγική των τελευταίων ετών βασίζεται στην ενίσχυση της παρουσίας της χώρας στο ευρωπαϊκό και δυτικό πλαίσιο.
Μπορεί ένα κράτος να αποχωρήσει πραγματικά από την Ευρώπη;
Το πιο ενδιαφέρον ερώτημα που θέτει η συζήτηση για το Brexit είναι ίσως αυτό.
Μπορεί μια χώρα της ευρωπαϊκής ηπείρου να αποσυνδεθεί πραγματικά από την Ευρώπη;
Η εμπειρία της τελευταίας δεκαετίας δείχνει ότι κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά δύσκολο.
Οι οικονομικές σχέσεις παραμένουν.
Οι εφοδιαστικές αλυσίδες παραμένουν.
Οι ανάγκες ασφάλειας παραμένουν.
Οι πολιτιστικοί και κοινωνικοί δεσμοί παραμένουν.
Η πολιτική μπορεί να αλλάξει θεσμικά πλαίσια, αλλά δυσκολεύεται να ανατρέψει βαθιές ιστορικές και γεωγραφικές πραγματικότητες.
Ένα ιστορικό μάθημα για όλη την Ευρώπη
Δέκα χρόνια μετά το Brexit, η συζήτηση μοιάζει να έχει μετακινηθεί από την έννοια της αποχώρησης στην έννοια της αλληλεξάρτησης.
Η Βρετανία παραμένει μια μεγάλη δύναμη, με σημαντικό διεθνή ρόλο.
Όμως η δεκαετία που πέρασε κατέδειξε ότι η επιρροή της Ευρώπης δεν εξαντλείται στους θεσμούς των Βρυξελλών.
Είναι κάτι βαθύτερο.
Είναι ένα πλέγμα κοινών συμφερόντων, κοινής ιστορίας και κοινών προκλήσεων.
Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο μάθημα που αφήνει πίσω του το Brexit:
Ότι στην Ευρώπη του 21ου αιώνα, η ανεξαρτησία και η συνεργασία δεν είναι αντίθετες έννοιες.
Πολύ συχνά, η μία προϋποθέτει την άλλη.
Προς γνώσιν και συμμόρφωσιν…-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:
Ο Κυριάκος και οι επτά νάνοι της αντιπολίτευσης
Καπιταλισμός, το σύστημα που όλοι καταγγέλλουν αλλά κανείς δεν μπορεί να αντικαταστήσει
Η μεγάλη ψευδαίσθηση της ισότητας στις σύγχρονες κοινωνίες
Περί της αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου
Γιατί οι Ευρωπαίοι εγκαταλείπουν τον σοσιαλισμό
Η μεγάλη έρημος της Βρετανίας μετά το brexit- από τι γλίτωσε η Ελλάδα
Η Δύση μπροστά στη μεγάλη πολιτισμική ρωγμή
Ρεπουμπλικανισμός: Η Δημοκρατία των ελεύθερων πολιτών
Η αντιπολίτευση ψάχνει τον δεύτερο, κι όλοι δουλεύουν για τον Μητσοτάκη
Κωνσταντίνου Καβάφη, «το πρώτο σκαλί»
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...