Ο ατέλειωτος πόλεμος

Γράφει ο Μάκης Γεωργιάδης

Τέσσερα και πλέον χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή του Φεβρουαρίου του 2022, ο πόλεμος στην Ουκρανία μοιάζει να έχει εισέλθει σε μια νέα, παράδοξη φάση. 

Για μεγάλο διάστημα το κυρίαρχο αφήγημα στη Δύση ήταν ότι η Ρωσία, παρά τις δυσκολίες και τις απώλειες, διέθετε το πλεονέκτημα της μάζας, των πόρων και του χρόνου. 

Η Ουκρανία παρουσιαζόταν ως μια χώρα που αγωνίζεται ηρωικά αλλά σταδιακά εξαντλείται. 

Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη.

Το βασικό συμπέρασμα του 2026, όπως γράφει το Atlantic, δεν είναι πως η Ουκρανία κερδίζει τον πόλεμο. 

Είναι ότι η Ουκρανία δεν χάνει. 

Και αντίστοιχα, ότι η Ρωσία δεν κερδίζει. 

Πρόκειται για μια φαινομενικά απλή διαπίστωση που, αν αποδειχθεί σωστή, ανατρέπει πολλές από τις βεβαιότητες που κυριάρχησαν τα τελευταία χρόνια. 

Η μεγάλη αλλαγή δεν βρίσκεται πλέον στα χαρακώματα του Ντονμπάς αλλά στη φύση του ίδιου του πολέμου.

*****

Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ

Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ 

Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ

*****

Η Ουκρανία έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα πρωτοφανές σύστημα δικτυωμένης επιτήρησης και μάχης, αξιοποιώντας χιλιάδες drones, αισθητήρες, δορυφορικές επικοινωνίες και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. 

Το αποτέλεσμα είναι ένα πεδίο μάχης σχεδόν «διαφανές», όπου κάθε κίνηση μπορεί να εντοπιστεί και να χτυπηθεί σε ελάχιστο χρόνο. 

Η εικόνα θυμίζει λιγότερο τους πολέμους του 20ού αιώνα και περισσότερο μια σύγκρουση υψηλής τεχνολογίας που προαναγγέλλει το μέλλον των στρατιωτικών επιχειρήσεων. 

Αυτή η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία διότι ακυρώνει σε μεγάλο βαθμό το παραδοσιακό πλεονέκτημα της Ρωσίας: την αριθμητική υπεροχή. 

Όταν κάθε συγκέντρωση στρατευμάτων ή οχημάτων μπορεί να εντοπιστεί άμεσα, η δυνατότητα διεξαγωγής μεγάλων επιθετικών επιχειρήσεων περιορίζεται δραστικά. 

Γι' αυτό και η ρωσική εαρινή επίθεση του 2026 δεν κατάφερε να επιφέρει τα αποτελέσματα που ανέμενε το Κρεμλίνο. 

Παρά τη μεγάλη κατανάλωση ανθρώπινου δυναμικού και πυρομαχικών, τα εδαφικά κέρδη παρέμειναν περιορισμένα. 

Ταυτόχρονα, η Ουκρανία έχει μεταφέρει σημαντικό μέρος της πίεσης στο εσωτερικό της Ρωσίας.

Οι ουκρανικές επιθέσεις με drones σε διυλιστήρια, ενεργειακές εγκαταστάσεις, στρατιωτικές βάσεις και κρίσιμες υποδομές έχουν πολλαπλασιαστεί. 

Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, ο πόλεμος δεν βιώνεται αποκλειστικά από τους Ουκρανούς. 

Αρχίζει να γίνεται αισθητός και στη ρωσική κοινωνία. 

Οι εικόνες ουκρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών πάνω από ρωσικές πόλεις έχουν ισχυρό ψυχολογικό αντίκτυπο, καθώς αμφισβητούν το αφήγημα της απόλυτης κρατικής ισχύος που καλλιέργησε ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ουκρανία βρίσκεται κοντά σε μια στρατιωτική νίκη.

Η πραγματικότητα παραμένει σκληρή. 

Η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει μεγαλύτερο πληθυσμό, σημαντικούς οικονομικούς πόρους και αξιοσημείωτη αντοχή απέναντι στις κυρώσεις. 

Συνεχίζει να βομβαρδίζει ουκρανικές πόλεις, να πλήττει κρίσιμες υποδομές και να προκαλεί τεράστιες ανθρώπινες απώλειες. 

Παράλληλα, το Κρεμλίνο δείχνει διατεθειμένο να συνεχίσει τον πόλεμο για όσο διάστημα θεωρεί ότι εξυπηρετεί τους στρατηγικούς του στόχους. 

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο της σημερινής συγκυρίας.

Και οι δύο πλευρές έχουν εγκαταλείψει την προσδοκία μιας γρήγορης λύσης. 

Η Ρωσία δεν μπορεί να επιβάλει την πλήρη υποταγή της Ουκρανίας. 

Η Ουκρανία δεν διαθέτει ακόμη τα μέσα για να ανακτήσει πλήρως όλα τα κατεχόμενα εδάφη. 

Το αποτέλεσμα είναι ένας πόλεμος φθοράς χωρίς καθαρό ορίζοντα τερματισμού.

Ορισμένοι αναλυτές μάλιστα εκτιμούν ότι η σύγκρουση μπορεί να καταλήξει σε μια νέα μορφή παγωμένου μετώπου, παρόμοια με εκείνη που χωρίζει τη Βόρεια από τη Νότια Κορέα εδώ και επτά δεκαετίες. 

Μια γραμμή αντιπαράθεσης επιτηρούμενη από drones, αισθητήρες και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς επίσημη ειρήνη αλλά και χωρίς δυνατότητα αποφασιστικής στρατιωτικής επικράτησης κάποιας πλευράς. 

Οι επιπτώσεις αυτής της προοπτικής ξεπερνούν κατά πολύ τα σύνορα της Ουκρανίας.

Η Ευρώπη αναγκάζεται να επαναπροσδιορίσει την αμυντική της πολιτική. 

Οι στρατιωτικές δαπάνες αυξάνονται σχεδόν παντού. 

Η έννοια της αποτροπής επιστρέφει στο επίκεντρο της στρατηγικής σκέψης. 

Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης ενισχύουν τις ένοπλες δυνάμεις τους, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητεί τρόπους να αποκτήσει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.

Από ελληνική σκοπιά, ο πόλεμος στην Ουκρανία λειτούργησε ως επιταχυντής εξελίξεων που ίσως έτσι κι αλλιώς θα έρχονταν. 

Η Ελλάδα βρέθηκε τα τελευταία χρόνια στην πρώτη γραμμή μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής ανασυγκρότησης στον τομέα της άμυνας και της ενεργειακής ασφάλειας. 

Οι επενδύσεις στις Ένοπλες Δυνάμεις, οι νέες στρατηγικές συνεργασίες με τη Γαλλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, η αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου της Αλεξανδρούπολης και η συμμετοχή της χώρας σε κρίσιμα ευρωπαϊκά εγχειρήματα αποτελούν άμεσες ή έμμεσες συνέπειες της νέας εποχής που εγκαινίασε ο πόλεμος.

Παράλληλα, η σύγκρουση υπενθύμισε μια διαχρονική αλήθεια της διεθνούς πολιτικής: η ειρήνη δεν είναι ποτέ δεδομένη. 

Για δεκαετίες η Ευρώπη πίστεψε ότι είχε αφήσει οριστικά πίσω της τους πολέμους μεγάλης κλίμακας. 

Η Ουκρανία απέδειξε το αντίθετο.

Ίσως λοιπόν το σημαντικότερο συμπέρασμα από τις σημερινές εξελίξεις να μην αφορά ούτε στη Μόσχα ούτε στο Κίεβο. 

Αφορά στον ίδιο τον χαρακτήρα του 21ου αιώνα. 

Η εποχή της παγκοσμιοποίησης, όπου η οικονομική αλληλεξάρτηση θεωρούνταν εγγύηση ειρήνης, έχει δώσει τη θέση της σε μια περίοδο γεωπολιτικού ανταγωνισμού, τεχνολογικής κούρσας και στρατηγικής αβεβαιότητας.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι, πλέον, το πεδίο στο οποίο δοκιμάζονται οι ισορροπίες της νέας διεθνούς τάξης. 

Και όσο καμία πλευρά δεν μπορεί να επιβάλει τη βούλησή της, τόσο ενισχύεται η αίσθηση ότι βρισκόμαστε μπροστά σε έναν πόλεμο χωρίς τέλος, έναν πόλεμο που αλλάζει μορφή, τεχνολογία και ρυθμό, αλλά συνεχίζει να καθορίζει το μέλλον της Ευρώπης και του κόσμου.

Για την ώρα, το μόνο βέβαιο είναι ότι η Ρωσία δεν έχει πετύχει τον στόχο της να λυγίσει την Ουκρανία. 

Και η Ουκρανία δεν έχει ακόμη βρει τον τρόπο να τερματίσει οριστικά τη ρωσική απειλή. 

Ανάμεσα σε αυτές τις δύο πραγματικότητες εκτυλίσσεται ο ατέλειωτος πόλεμος της εποχής μας.-

*****

ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ

*****

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ: 

Ο Κυριάκος και οι επτά νάνοι της αντιπολίτευσης

Καπιταλισμός, το σύστημα που όλοι καταγγέλλουν αλλά κανείς δεν μπορεί να αντικαταστήσει

Η μεγάλη ψευδαίσθηση της ισότητας στις σύγχρονες κοινωνίες

Περί της αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου

Γιατί οι Ευρωπαίοι εγκαταλείπουν τον σοσιαλισμό

Η μεγάλη έρημος της Βρετανίας μετά το brexit- από τι γλίτωσε η Ελλάδα

Η Δύση μπροστά στη μεγάλη πολιτισμική ρωγμή

Ρεπουμπλικανισμός: Η Δημοκρατία των ελεύθερων πολιτών

Η αντιπολίτευση ψάχνει τον δεύτερο, κι όλοι δουλεύουν για τον Μητσοτάκη

Κωνσταντίνου Καβάφη, «το πρώτο σκαλί»