Γράφει ο Μάκης Γεωργιάδης
Η παραδοσιακή οικονομική θεωρία στηρίζεται σε μια ισχυρή παραδοχή: ότι οι αγορές ενσωματώνουν γρήγορα και αποτελεσματικά όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες.
Με άλλα λόγια, όταν εμφανίζεται μια σημαντική είδηση για μια εταιρεία, οι επενδυτές την αξιολογούν άμεσα και η τιμή της μετοχής προσαρμόζεται σχεδόν ακαριαία.
Όμως μια νέα έρευνα που παρουσιάστηκε από το CEPR/VoxEU έρχεται να αμφισβητήσει αυτή τη θεμελιώδη υπόθεση.
Αυτή υποστηρίζει ότι οι αγορές όχι μόνο δεν αποτιμούν πάντα σωστά τις ειδήσεις, αλλά συχνά παρερμηνεύουν τη σημασία τους για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.
Το συμπέρασμα είναι εντυπωσιακό: ακόμη και σε μια εποχή τεχνητής νοημοσύνης, αλγορίθμων και υπερταχείας πληροφόρησης, οι χρηματοπιστωτικές αγορές εξακολουθούν να δυσκολεύονται να κατανοήσουν πραγματικά το περιεχόμενο των ειδήσεων.
Η ψευδαίσθηση της «τέλειας πληροφόρησης»
Για δεκαετίες κυριάρχησε η θεωρία της αποτελεσματικής αγοράς.
Σύμφωνα με αυτήν, κάθε νέα πληροφορία απορροφάται αμέσως από τους επενδυτές και αντικατοπτρίζεται στις τιμές των περιουσιακών στοιχείων.
Η ψηφιακή επανάσταση ενίσχυσε ακόμη περισσότερο αυτή την αντίληψη.
Ποτέ άλλοτε στην ιστορία οι αγορές δεν είχαν τόσο γρήγορη πρόσβαση σε πληροφορίες.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Ειδήσεις, ανακοινώσεις εταιρειών, μακροοικονομικά στοιχεία, δηλώσεις κυβερνήσεων και κεντρικών τραπεζών διακινούνται σε πραγματικό χρόνο.
Θεωρητικά, λοιπόν, οι αγορές θα έπρεπε να είναι σήμερα πιο αποτελεσματικές από ποτέ.
Η έρευνα όμως καταλήγει σε ένα παράδοξο συμπέρασμα: η αφθονία πληροφοριών δεν οδηγεί απαραίτητα σε καλύτερη κατανόηση της πραγματικότητας.
Αντίθετα, συχνά προκαλεί σύγχυση και λανθασμένες αποτιμήσεις.
Το πρόβλημα δεν είναι η είδηση αλλά η ερμηνεία της
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι ένα σημαντικό μέρος των ειδήσεων που αφορούν εισηγμένες εταιρείες είναι προβλέψιμο.
Δηλαδή πολλές πληροφορίες που εμφανίζονται στα μέσα ενημέρωσης αποτελούν ουσιαστικά αντανάκλαση ήδη γνωστών χαρακτηριστικών μιας επιχείρησης.
Για παράδειγμα, μια μεγάλη και κερδοφόρα εταιρεία είναι λογικό να συγκεντρώνει συχνότερα θετική δημοσιότητα.
Αντίστοιχα, μια εταιρεία που αντιμετωπίζει προβλήματα πιθανότατα θα συνεχίσει να παράγει αρνητικές ειδήσεις.
Το πραγματικά ενδιαφέρον στοιχείο δεν είναι αυτές οι προβλέψιμες ειδήσεις αλλά τα γεγονότα που αποκλίνουν από τις προσδοκίες.
Οι ερευνητές ονομάζουν αυτές τις απρόβλεπτες πληροφορίες «news shocks», ειδησεογραφικά σοκ.
Και διαπιστώνουν ότι ακριβώς αυτά τα απρόσμενα γεγονότα είναι που οι αγορές δυσκολεύονται περισσότερο να αποτιμήσουν σωστά.
Οι επενδυτές αντιδρούν αργά
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα της έρευνας είναι ότι οι επιπτώσεις αυτών των «ειδησεογραφικών σοκ» στις αποδόσεις των μετοχών διαρκούν για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα απ’ ό,τι θα προέβλεπε η κλασική οικονομική θεωρία.
Αν οι αγορές ήταν πλήρως αποτελεσματικές, η προσαρμογή θα γινόταν σχεδόν αμέσως.
Αντί γι’ αυτό, οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι οι λανθασμένες αποτιμήσεις μπορούν να συνεχιστούν ακόμη και για δεκαοκτώ μήνες μετά τη δημοσίευση της αρχικής είδησης.
Με άλλα λόγια, οι επενδυτές χρειάζονται συχνά πολύ χρόνο για να αντιληφθούν την πραγματική σημασία ενός γεγονότος.
Αυτό αποτελεί σοβαρή πρόκληση για την παραδοσιακή αντίληψη περί ορθολογικών αγορών.
Υποαντίδραση και υπεραντίδραση
Η έρευνα αποκαλύπτει επίσης ότι οι επενδυτές δεν κάνουν πάντα το ίδιο λάθος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις υποαντιδρούν.
Δηλαδή υποτιμούν τη σημασία μιας είδησης και χρειάζονται μήνες ή και χρόνια για να αναπροσαρμόσουν τις προσδοκίες τους.
Σε άλλες περιπτώσεις συμβαίνει το αντίθετο: υπεραντιδρούν.
Ενθουσιάζονται ή πανικοβάλλονται υπερβολικά, οδηγώντας τις τιμές πολύ ψηλότερα ή χαμηλότερα από ό,τι δικαιολογούν τα πραγματικά δεδομένα.
Αυτή η διαπίστωση θυμίζει ότι οι αγορές παραμένουν τελικά ανθρώπινοι θεσμοί.
Και οι άνθρωποι δεν λειτουργούν πάντα με ψυχρή λογική.
Η ψυχολογία πίσω από τις αγορές
Η έρευνα συνδέεται με ένα ευρύτερο ρεύμα οικονομικής σκέψης που τα τελευταία χρόνια κερδίζει συνεχώς έδαφος: τη συμπεριφορική οικονομική.
Οι θεωρίες αυτές υποστηρίζουν ότι οι επενδυτές επηρεάζονται από προκαταλήψεις, συναισθήματα, φόβους και στερεότυπα.
Συχνά αναζητούν πληροφορίες που επιβεβαιώνουν όσα ήδη πιστεύουν.
Άλλοτε ακολουθούν τη συμπεριφορά του πλήθους.
Κάποιες φορές παρασύρονται από την υπερβολική αυτοπεποίθηση.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η αγορά δεν λειτουργεί ως ένας τέλειος μηχανισμός επεξεργασίας πληροφοριών αλλά ως ένα σύνθετο ανθρώπινο οικοσύστημα γεμάτο αντιφάσεις.
Τι σημαίνει αυτό στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης;
Ίσως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα που προκύπτει αφορά το μέλλον.
Ζούμε σε μια εποχή όπου ολοένα περισσότερες επενδυτικές αποφάσεις λαμβάνονται από αλγορίθμους.
Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να αναλύουν εκατομμύρια ειδήσεις, οικονομικές αναφορές και αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα μέσα σε δευτερόλεπτα.
Θα περίμενε κανείς ότι αυτό θα εξάλειφε τα ανθρώπινα λάθη.
Η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη.
Οι αλγόριθμοι μπορεί να επεξεργάζονται πληροφορίες ταχύτερα, όμως εξακολουθούν να εκπαιδεύονται πάνω σε ανθρώπινα δεδομένα και ανθρώπινες συμπεριφορές.
Εάν οι αγορές λειτουργούν με προκαταλήψεις, οι μηχανές ενδέχεται να τις αναπαράγουν αντί να τις διορθώνουν.
Έτσι, η τεχνολογία δεν καταργεί απαραίτητα τις στρεβλώσεις. Απλώς τις μεταφέρει σε ένα νέο επίπεδο.
Η σημασία για τους επενδυτές
Το μήνυμα της έρευνας είναι σαφές: η πρώτη αντίδραση της αγοράς σε μια είδηση δεν είναι πάντοτε η σωστή.
Οι επενδυτές που κατανοούν βαθύτερα τη σημασία των πληροφοριών ενδέχεται να αποκτήσουν σημαντικό πλεονέκτημα απέναντι στο πλήθος.
Αυτό εξηγεί γιατί εξακολουθούν να υπάρχουν ευκαιρίες για όσους επενδύουν με μακροπρόθεσμη οπτική και όχι με βάση τις στιγμιαίες αντιδράσεις των αγορών.
Παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις, η ικανότητα ερμηνείας των γεγονότων παραμένει πολύτιμη.
Το ευρύτερο δίδαγμα
Ίσως όμως το σημαντικότερο συμπέρασμα να ξεπερνά τα όρια των χρηματιστηρίων.
Η έρευνα μάς υπενθυμίζει ότι στην εποχή της πληροφορίας το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη δεδομένων αλλά η υπερπροσφορά τους.
Οι κοινωνίες, οι κυβερνήσεις, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες βομβαρδίζονται καθημερινά από τεράστιες ποσότητες πληροφοριών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κατανοούν καλύτερα τον κόσμο.
Συχνά συμβαίνει το αντίθετο.
Η αληθινή πρόκληση δεν είναι να έχουμε περισσότερες ειδήσεις αλλά να ξεχωρίζουμε ποιες από αυτές έχουν πραγματική σημασία.
Και αυτό είναι ακριβώς το δίδαγμα της μελέτης: οι πληροφορίες από μόνες τους δεν αρκούν. Η αξία βρίσκεται στην ερμηνεία τους.
Ακόμη και στις πιο εξελιγμένες αγορές του πλανήτη, εκεί όπου διακινούνται τρισεκατομμύρια δολάρια καθημερινά, η κατανόηση της πραγματικότητας παραμένει μια βαθιά ανθρώπινη και ατελής διαδικασία.
Η τεχνολογία μπορεί να επιταχύνει τη μετάδοση των ειδήσεων.
Δεν μπορεί όμως να εγγυηθεί ότι θα τις καταλάβουμε σωστά.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η ιδέα της Ευρώπης, ο Μητσοτάκης, ο Μακρόν και ο Βίκτορ Ουγκό
Η Αριστερά επιμένει πεισματικά στα αδιέξοδά της
Ο Περσέας στη Φλωρεντία: Όταν η Ελλάδα δημιουργεί την Ευρώπη
Έχει και σήμερα στις τάξεις της έναν «Συμπιλίδη» η Νέα Δημοκρατία;
Όλα όσα κρύβονται πίσω από τις ανισότητες και τις οξύνουν
Επίκουρος, ο πρωτεργάτης της πνευματικής επανάστασης
Η επινόηση της ψυχής, ένα πολιτισμικό θαύμα
Ποιο είναι το μεγαλύτερο θύμα του αντισυστημισμού;
Μαρσέλ Προυστ: Η λογοτεχνία ως κλειδί της προσωπικής ελευθερίας
Στο «καραμανλικό- σαμαρικό» μπλοκ οι πιο πολλοί εμπλεκόμενοι βουλευτές στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...