του Ίωνος Δραγούμη (*)
Το κράτος δεν έγινε για το κράτος, ειδεμή τι ενδιαφέρον θα είχε;
Είναι παιδί του έθνους, καρπός του, γέννημα του, και για αυτό του έχει κάποια σημαντική υποχρέωση: να το φυλάγει.
Και επειδή όλα τα μέρη του έθνους συνεργάστηκαν και αγωνίστηκαν για να πλάσουν αυτό το κράτος που έχουμε, το κράτος έχει από μέρους του χρέος να φυλάγει ολόκληρο το έθνος που το έπλασε.
Είναι στενότερο το κράτος από το έθνος, μικρότερο το παιδί από τον γονιό του, μα δεν έπαψε με τούτο να ζει και το έθνος, ο μεγάλος γονιός που θέλει να τον φυλάγουν.
Αν ήταν να κάνουμε κράτος σαν τους πολιτειακούς οργανισμούς της νότιας Αμερικής ή της Αυστραλίας, δεν ήταν ανάγκη να το κουνήσουμε από εκεί που είμαστε πρωτύτερα.
Δεν έγινε για τα μαύρα της τα μάτια η Ελλάδα, και δεν έχουν μυαλό οι πολιτικοί της αν δεν νιώθουν τίποτε άλλο από το κράτος, που τους έφτιασε μια μέρα το έθνος και τους τόδωσε στα χέρια τους.
Κοντά στα άλλα δεν νιώθουν ούτε το συμφέρον τους, του κράτους το συμφέρον, αν παραγνωρίζουν τη δύναμη που τους δίνει η ύπαρξη του έθνους γύρω.
Πολλά σημάδια δείχνουν πως ίσαμε τώρα, έχουν για χαμένο ό,τι δεν χωρεί στο καλούπι του κράτους και δεν εννοούν να χάνουν τον καιρό τους γι αυτό.
Έτσι, όποιο κομμάτι του έθνους δεν μπορεί να κολλήσει στο κράτος το θεωρούν περιττό.
«Η σπονδυλική στήλη του κράτους δεν βαστά τη Θράκη» εδογμάτισε τις προάλλες ένας πρωθυπουργός, λοιπόν η Θράκη είναι για πέταμα και ας γίνει βουλγάρικη ή ό,τι άλλο θέλει.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Όμοια και η Τραπεζούντα πρέπει να γίνει ρούσικη, γιατί βρίσκεται μακριά από το ελλαδικό βασίλειο.
Άλλη λύση δεν υπάρχει, άλλη τύχη δεν κάνει να λάβει η ελληνική αυτή χώρα.
Λογιών- λογιών αυτονομίες και αυτοδιοίκησες δεν υπάρχουν.
Η εθνική αυθυπαρξία όποιων Ελλήνων, με οποιονδήποτε τύπο ή πολιτειακή μορφή, δεν κάνει να φυλαχτεί, δεν χρησιμεύει σε τίποτε αφού δεν ταιριάζεται με την κρατική αντίληψη.
Η Κρήτη δεν ήταν χρόνια αυτόνομη ακόμα ούτε η Σάμο.
Το έθνος δεν έζησε αιώνες και στον Τούρκο ακόμα σκλαβωμένο.
Η Κύπρο δεν είναι ελληνική με τον Άγγλο κυρίαρχο.
Βέβαια ένα έθνος άξιο, θα πασχίζει πάντα να περιμαζωχτεί σε ένα κράτος δικό του για να ζήσει και να κυριαρχήσει όπως κάθε ζωντανός οργανισμός το θέλει, μα όταν δεν το μπορεί ή δεν το καταφέρνει ολοκληρωτικά, θα κοιτάζει να φυλάγεται τουλάχιστον όπως- όπως από το χαμό του ίδιου εαυτού του.
Και τότε δεν θα τρέμει ούτε τις ξένες κυριαρχίες, παρά όποιο μέρος του έθνους δεν κατορθώσει να ελευθερωθεί πολιτικά, θα παλεύει με τον κυρίαρχο ώσπου να γλιτώσει με κάποιο συμβιβασμό το κεφάλι του και την ψυχή του, ίσαμε που να έρθει ο καιρός να καλυτερέψει και αυτό την τύχη του, να φτιάξει την πολιτική μορφή που να του ταιριάζει όσο γίνεται αρμονικότερα.
Μπορεί μάλιστα ένα έθνος, αν δεν καταφέρνει να κάμη το ταιριαζούμενο κράτος αμέσως, να δημιουργήσει προσώρας κράτη περισσότερα, παράδειγμα η Ιταλία και η Γερμανία.
Θα έρθει μια μέρα που τα εθνικά τούτα κράτη θα χυθούν σε ένα καλούπι μεγάλου εθνικού κράτους.
Τα εθνικά κράτη πηγαίνουν πάντα κατά την ένωσή τους.
Μα αυτά δεν τα φαντάστηκαν, φαίνεται οι ανιστόρητοι ελλαδικοί πολιτικοί.
Το να λεν πως κάποιο τμήμα του έθνους είναι άχρηστο και επιτρέπεται να ξεχαστεί και να χαθεί γιατί δεν καταφέρνει εύκολα ή σύντομα να κολλήσει στο γνωστό τους κράτος, το δικό τους, που περιλαβαίνει άλλο τμήμα του έθνους, είναι το ίδιο σαν να λέει ένας άνθρωπος «κόβω το πόδι μου, γιατί δεν έχω ρούχο να φορέσω αρκετά μακρύ για να το σκεπάσει και αυτό και να το προφυλάξει από το κρύο».
Το κράτος είναι το πουκάμισο που μπορεί να φορέσει ένα έθνος άξιο για πολιτική αυθυπαρξία και που κάποτε δεν το σκεπάζει ολάκερο.
Περισσεύουν συχνά από το πουκάμισο μέρη ασκέπαστα.
Μήπως οι πολιτικοί του κράτους θέλουν να τα κόψουν;
Μπορεί όμως και να μη φορεί το πουκάμισο αυτό και πάλι να ζει το έθνος και να πορεύεται όπως- όπως.
Και γίνεται ακόμα τα έθνη να αλλάζουν πολλά πουκάμισα, δικά τους ή ξένα, στη χιλιόχρονη ζωή τους.
Γιατί το κράτος δεν είναι η ζωή.
Το κράτος -κέντρο πολιτικό του έθνους- γίνηκε όχι για να ζήσει αυτό το ίδιο, παρά για να φυλάξει του έθνους στη ζωή.
Όσο για το έθνος, αυτό πρέπει, είναι ανάγκη να ζήσει με οποιαδήποτε πολιτική μορφή ή με πολλές μορφές και ξένες ίσως, και κομματιαστά ακόμα αν δεν γίνεται αλλιώς, για να δημιουργήσει κάτι.
Γιατί το έθνος είναι η ζωή και θέλει να δημιουργήσει.
Μονάχα το έθνος μπορεί και δημιουργεί, αυτό έχει τη χάρη τούτη, απόδειξη πως δημιουργεί και τους πολιτικούς οργανισμούς που λέγονται κράτη.
Μα θέλει και άλλα να δημιουργήσει.
Η πολιτική αποκατάσταση του έθνους, δηλαδή το κράτος, είναι ο ενδιάμεσος σκοπός του για να καταφέρει έπειτα τον τελικό του σκοπό. Και είναι το κράτος τίποτα, στείρος, ξερός ρυθμιστής της πολιτικής του έθνους, ρολόι της κοινωνικής ζωής, φύλακας των πολιτών που ευκολύνει κιόλα τις συναλλαγές τους, και κατεργάζεται στρατούς και στόλους για την αυθυπαρξία, την κυριαρχία και το μεγαλείο του έθνους, και όχι βέβαια για την υπεράσπιση του ξερού εαυτού του.
Τα κράτη χάνονται, τα έθνη πολύ σπάνια.
Κάποτε τα κράτη είναι αδύνατα ό,τι και να τους κάμεις, ενώ τα έθνη τα σχετικά είναι ζουμερά, γερά και δυνατά.
Ωστόσο τι είναι εκείνο, εξόν από το κράτος του, που έχει να δημιουργήσει το έθνος, ο μόνος δημιουργός; ποιος είναι των εθνών σκοπός ότι τελικώς, πες τον προορισμό, πες τον αποστολή, πες τον ανάγκη; ο πολιτισμός!
Να έργο άξιο για τα έθνη, έργο ανθρωπιστικό, αληθινά ανθρώπινο.
Να η δικαιολογία των εθνών.
Να πως τα έθνη είναι χρήσιμα στην ανθρωπότητα.
Να πως ξεπερνούν τα σύνορα τους, ξεχειλίζουν, πλαταίνουν, υψώνονται, γεμίζουν και κατακτούν τον κόσμο.
Να πως είναι όμορφα τα έθνη, και να που έσφαλε ο Χριστός και ο Κάρολος Μαρξ πολεμώντας τα έθνη.
Του έθνους το άνθισμα και ο καρπός ο ωραίος είναι ο πολιτισμός.
Δεν είναι σωστά- σωστά σκοπός του το άνθισμα, παρά ανάγκη.
Έτσι και η γυναίκα γεννάει και το φυτό ανθοβολεί και καρποφορεί.
Λες και να απώθησαν τα κρόδια την ίδια τη γέννησή τους, λες και ένα ανάγκασαν με τον καημό τους τα δέντρα να υψωθούν ως την άνθισή τους και την καρποφορία.
Πολιτισμούς γεννούν τα έθνη και αυτά μονάχα.
Και αυτή είναι η αξιοσύνη τους η μεγάλη.
Όσα δείχνονται άξια να γεννούν πολιτισμούς είναι σημαντικά στον κόσμο, αξίζουν να ζουν και να προκόβουν.
Τα άλλα χρησιμεύουν μονάχα για δούλοι, για όργανα, για πάτημα, είναι οι σκλάβοι των πολιτισμένων, το υποπόδιο των ποδιών τους για να ανέβουν αυτά.
Δεν φτάνει όμως να είναι ένα έθνος πολιτισμένο, πρέπει κιόλα να είναι πολιτισμένο από δικό του πολιτισμό.
Βέβαια κάθε πολιτισμός, όσο πρωτότυπος και να φαίνεται, βρίσκεται στ’ αλήθεια επηρεασμένος είτε από ξένους πολιτισμούς είτε από παλιότερους, γεννημένους και αυτούς από το ίδιο έθνος, ή και από τα δυο μαζί.
Άλλο όμως επηρεασμένος από ξένους και άλλο ξένος πολιτισμός μεταφυτεμένος σε ένα έθνος.
Είναι έθνη που δεν μπορούν να δημιουργήσουν πολιτισμούς παρά μόνο δέχονται ξενοφερμένους και τους διαστρέφουν κατά το φυσικό τους.
Είναι και άλλα που μήτε αυτό δύνανται να καταφέρουν, δεν χωνεύουν καν τους πολιτισμούς.
Μα βρίσκονται και τέτοια έθνη, που όλοι οι ξένοι και παλιότεροι πολιτισμοί αφομοιώνονται μέσα τους και γίνονται αφορμή για να προχωρήσουν παραπέρα, στυλοβάτης για να υψωθούν, σπορά για να καρπίσουν αυτά και να γεννοβολήσουν το δικό τους, το γνήσιο πολιτισμό τους.
Για αυτά τα έθνη ο πολιτισμός δεν πάρθηκε από αλλού παρά είναι καρπός εντόπιος, δεν είναι πολιτισμός απ’ έξω αλλά από μέσα, όχι μπασμένος από ξένους τόπους και έθνη, παρά από τα τρίσβαθα των σωθικών τους βγαλμένος.
Το σχετικό κράτος, αν υπάρχει, ένα χρέος έχει, το να εξασφαλίζει όσο καλύτερα μπορεί το άνθισμα του έθνους, και για αυτό το κράτος δεν έχει δικαίωμα να περιορίζεται στα στενά του σύνορα τα πολιτικά, ούτε να λησμονεί μέρη του έθνους οσοδήποτε μακριά από το πολιτικό του κέντρο και αν βρίσκονται, παρά χρεωστεί και αυτά τα μέρη, τα έξω από τα σύνορα, να τα προφυλάγει από το χαμό τους, γιατί όλα τα μέρη του έθνους μαζί, σ όποιον πολιτικό οργανισμό και αν τύχουν σφηνωμένα, δημιουργούν τον πολιτισμό του, συνεργάζονται όλα για το μεγάλο άνθισμα.
Δεν έχει δικαίωμα να πει το κράτος «δεν με μέλει τι γίνεται έξω από τα σύνορά μου», γιατί τούτο σημαίνει πως ξεχνά τον προορισμό του και τον δημιουργό του.
Δημιουργός του κράτους πάλι το έθνος είναι, το έθνος ολάκερο, και το έθνος πλάθει το κράτος για τους σκοπούς του έθνους, για να μπορέσει ανενόχλητα και σίγουρα να βγάλει σύσσωμο τον πολιτισμό του, να πετάξει το λουλούδι του.
Και είναι απαραίτητα όλα τα έθνη, όχι μόνο το ένα, όσο σημαντικό και αν είναι, ούτε εκείνα μονάχα που ανθοβολούν πολιτισμούς. Και τα βάρβαρα έθνη δικαιολογιούνται, και τα άγρια, και τα αδύναμα, γιατί γίνονται όργανα των σκοπών των πολιτισμένων και γιατί δίχως αυτά πώς θα δοκίμαζαν την αξία τους τα ήμερα και τα πολιτισμένα; Και πώς θα γνώριζαν τον εαυτό τους και θα εκτιμούσαν την ωραιοσύνη του πολιτισμού τους;
Ούτε να νομίσει κανείς πως υπάρχει ένας πολιτισμός μονάχα. Ο πολιτισμός δεν είναι ένας, ούτε γράφεται με κεφαλαίο Π. Ένας Πολιτισμός δεν υπάρχει, όπως δεν υπάρχει ούτε μια Επιστήμη, ούτε μια Τέχνη, ούτε μια Φιλοσοφία, ούτε μια Αλήθεια, ούτε ένα Ψέμα.
Στον τόπο και το χρόνο καταποδιαστά και μπλεγμένα βρίσκονται, και κληρονομιούνται κάποτε, και τα τσουγκρίζουν και τα ταιριάζουν άλλοτε, και γεννιούνται, αξαίνουν, ανθίζουν, μαραίνονται και πεθαίνουν ολοένα, και χορεύουν σατανικά μυριόχρωμους χορούς μέσα στη φωτεινή αιωνιότητα οι άπειρες επιστήμες και τέχνες και φιλοσοφίες και αλήθειες και ψεύτικες και πολιτισμοί.
Γιατί να σ’ αρέσει πάντα ο μονισμός, ω ανθρώπινο μυαλό;
Άραγε να απλοποιείς από κούραση ή από ανάγκη για διαύγεια;
Σε αυτό λοιπόν χρησιμεύουν τα έθνη.
Και όπως έτσι είναι φτιασμένη η γη ώστε δεν υπάρχει ένα μονάχα έθνος, έτσι ούτε ένας μόνο πολιτισμός δεν υπάρχει.
Ο τόπος και ο χρόνος δεν καταλύονται στον ανθρώπινο κόσμο.
Δεν ενδιαφέρει αν λέγεται «μεγάλη ιδέα», παράδοση ή αλλιώς εκείνο που συντηρεί, συνταράζει και ενθουσιάζει τα έθνη και τους δίνει τον πόθο να γεννήσουν και να μεγαλουργήσουν, ούτε αν πρωτεύουσα του κράτους ή του έθνους θα είναι πάντα η Πόλη η άλλη καμιά πολιτεία.
Μπορεί η «μεγάλη ιδέα» όπως τη φαντάστηκαν και την έπλασαν οι Έλληνες της Τουρκοκρατίας, δηλαδή ο ξαναγεννημός ή το συνέχισμα της βυζαντινής αυτοκρατορίας, να μη συνεπαίρνει πια αρκετά δυνατά όλες τις ψυχές ώστε να σηκωθεί σύμφωνά της το έθνος σύσσωμο.
Μπορεί αγκαλά η «μεγάλη ιδέα» να μην είναι και τίποτε άλλο παρά η έκφραση της πολύτιμης συναίσθησης του εθνισμού φυτρωμένη στις λαϊκές μάζες.
Μα δεν μπορεί να είναι σημαντικό ένα έθνος χωρίς κάποια μεγάλη ιδέα που σύμφωνα με αυτήν να που να έχει πλαστεί από τα σπλάχνα του και να το τραβά έπειτα αυτό το ίδιο προς την εκπλήρωσή της.
Τα έθνη για να μεγαλουργήσουν και να κυριαρχήσουν ανάμεσα στα άλλα έθνη σε τόπους και σε χρόνους, κάτι μεγάλο πρέπει να βάλουν με το νου τους και να το αποζητούν, αλλιώς είναι ανάξια για μεγάλα έργα και θα απομείνουν δούλοι άλλων εθνών, δούλοι πολιτικά ή πνευματικά και ψυχικά.
Όχι να μεγαλοπιάνονται, γιατί έτσι κάνουν οι μικροί, μα σύμφωνα με μια παράδοση δική τους να βλέπουν και να θέλουν μεγάλα.
Αν το έθνος το ελληνικό είναι τώρα πια ανάξιο για μεγάλα έργα, για να διπλοθεμελιώσει γερό και μεγάλο κράτος, με σύνορα του τα σύνορα της φυλής, και για να πλάσει άλλη μια φορά πολιτισμό, καλύτερα να μην υπάρχει.
Ας ξεφτίσει, ας χαθεί σαν έθνος, και τα άτομα του ας γίνουν ό,τι θέλουν, ας σκορπιστούν στον κόσμο σαν τους Εβραίους, ή και χειρότερα, χωρίς συνείδηση ή θύμηση εθνική καμία, υποπόδιο των ποδιών σε έθνη άλλα, πιο άξια.
Κάποια στερνά άνθη θα τα βγάζει και τότε, μερικούς εξαιρετικούς ανθρώπους παραστρατισμένους, ξεριζωμένους, Θεοτοκόπουλους ή Παπαδιαμαντόπουλους, που μόνο το όνομά τους θα είναι το τελευταίο σημάδι της καταγωγής τους.
Οι άλλοι όλοι θα είναι έμποροι, μπακάληδες και ναυτικοί στα τέσσερα πέρατα της γης.
Αλλά είναι βέβαιο πως άμα στους καλλίτερους της φυλής γίνει ολότελα συνειδητό το έθνος και σιγά σιγά το νιώσουν έντονα και ολοκληρωτικά, τότε και κράτος φυσιολογικά αληθινό θα φτιάσουν οι Έλληνες, και πολιτισμός θα αναβρύσει πάλι από τα ελληνικά τα χώματα.
Λαός που δείχνεται άξιος να πολεμά και να νικά ενώ ποτέ του δεν ήταν κατακτητικός, θα είναι ικανός και να λάβει ακέραια συνείδηση της φυλής του και να δημιουργήσει έναν πολιτισμό και κράτος όργανο του πολιτισμού αυτού.
Πάστα πρόστυχη δεν είναι ο Έλληνας και ξέρει να βαστά μέσα του αναμμένη τη σπίθα που κληρονόμησε από τους προγόνους του, και έχει κοντά σε αυτό στα σωθικά του τη λαχτάρα της δημιουργίας.
(*) Ελληνικός Πολιτισμός, εκδόσεις Φιλόμυθος, Αθήνα 1993, σελ 64-72
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η ιδέα της Ευρώπης, ο Μητσοτάκης, ο Μακρόν και ο Βίκτορ Ουγκό
Η Αριστερά επιμένει πεισματικά στα αδιέξοδά της
Ο Περσέας στη Φλωρεντία: Όταν η Ελλάδα δημιουργεί την Ευρώπη
Έχει και σήμερα στις τάξεις της έναν «Συμπιλίδη» η Νέα Δημοκρατία;
Όλα όσα κρύβονται πίσω από τις ανισότητες και τις οξύνουν
Επίκουρος, ο πρωτεργάτης της πνευματικής επανάστασης
Η επινόηση της ψυχής, ένα πολιτισμικό θαύμα
Ποιο είναι το μεγαλύτερο θύμα του αντισυστημισμού;
Μαρσέλ Προυστ: Η λογοτεχνία ως κλειδί της προσωπικής ελευθερίας
Στο «καραμανλικό- σαμαρικό» μπλοκ οι πιο πολλοί εμπλεκόμενοι βουλευτές στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...