Γράφει ο Μάκης Γεωργιάδης
Η ενεργειακή γεωγραφία της Ευρώπης αλλάζει με ταχύτητα που πριν από λίγα χρόνια θα φάνταζε αδιανόητη.
Και μέσα σε αυτή τη μεγάλη αναδιάταξη ισχύος η Ελλάδα, από χώρα- καταναλωτής και ενεργειακό «παρακολούθημα» της ευρωπαϊκής περιφέρειας, επιχειρεί να μετατραπεί σε κρίσιμο ενεργειακό κόμβο της νοτιοανατολικής Ευρώπης και βασική πύλη εισόδου αμερικανικού LNG προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Αυτό ακριβώς αναδεικνύει και μεγάλη μερίδα του διεθνούς Τύπου, ο οποίος περιγράφει πώς η Αθήνα προσπαθεί να αξιοποιήσει τη συγκυρία της σταδιακής απεξάρτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το ρωσικό φυσικό αέριο, επενδύοντας σε λιμάνια, πλωτούς σταθμούς LNG, αγωγούς και στρατηγικές συμμαχίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ουσία είναι ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή.
Πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, περίπου το 40% του φυσικού αερίου της ΕΕ προερχόταν από τη Μόσχα.
Σήμερα, το ποσοστό αυτό έχει καταρρεύσει περίπου στο 11%, ενώ οι Βρυξέλλες έχουν ήδη δρομολογήσει την πλήρη απαγόρευση ρωσικού αερίου έως το 2027.
Το κενό που αφήνει πίσω της η Ρωσία καλείται να καλυφθεί κυρίως από υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), με τις ΗΠΑ να αναδεικνύονται στον μεγαλύτερο προμηθευτή της ευρωπαϊκής αγοράς.
Και εδώ ακριβώς εισέρχεται ο παράγων «Ελλάδα».
Η χώρα διαθέτει πλέον δύο κρίσιμες ενεργειακές υποδομές: τη Ρεβυθούσα και την πλωτή μονάδα αποθήκευσης και αεριοποίησης LNG στην Αλεξανδρούπολη.
Η Ρεβυθούσα, δυτικά της Αθήνας, αποτέλεσε επί χρόνια τη μοναδική πύλη LNG στα Βαλκάνια.
Με τις επεκτάσεις που πραγματοποιήθηκαν μετά την ενεργειακή κρίση, η σημασία της εκτοξεύθηκε.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Παράλληλα, η λειτουργία του FSRU Αλεξανδρούπολης από το 2024 δημιούργησε έναν δεύτερο, εξαιρετικά στρατηγικό ενεργειακό κόμβο κοντά στα Βαλκάνια και τη Μαύρη Θάλασσα.
Αυτές οι δύο υποδομές συνδέονται με το μεγάλο γεωπολιτικό σχέδιο του λεγόμενου «Κάθετου Διαδρόμου», ενός ενεργειακού δικτύου που ξεκινά από την Ελλάδα και μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας μπορεί να τροφοδοτεί την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη με μη ρωσικό φυσικό αέριο.
Το σχέδιο έχει τεράστια γεωστρατηγική σημασία, καθώς για πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο αντιστρέφει τη φορά της ενεργειακής τροφοδοσίας στην περιοχή: αντί το αέριο να έρχεται από Ανατολάς προς Δυσμάς μέσω Ρωσίας, πλέον θα μπορεί να κινείται από τον ευρωπαϊκό Νότο προς τον Βορρά.
Δεν πρόκειται μόνο για οικονομικό σχέδιο.
Πρόκειται για τεράστιου μεγέθους ανακατανομή ισχύος.
Η Ελλάδα αποκτά ρόλο ενεργειακού διαμετακομιστή.
Δηλαδή όχι απλώς χώρας που καταναλώνει ενέργεια, αλλά χώρας που ελέγχει κρίσιμες οδούς μεταφοράς της.
Και αυτό μεταφράζεται σε πολιτική επιρροή, σε νέες επενδύσεις, σε γεωπολιτική αναβάθμιση και σε στρατηγική αξία απέναντι τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στην Ουάσιγκτον.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι ΗΠΑ επενδύουν τόσο έντονα στην ελληνική ενεργειακή αρχιτεκτονική.
Σύμφωνα με τα σχετικά δημοσιεύματα, αμερικανικοί χρηματοδοτικοί οργανισμοί αλλά και μεγάλοι ενεργειακοί κολοσσοί εξετάζουν συμμετοχή σε νέα έργα LNG στην Αλεξανδρούπολη, ακόμα και σε δεύτερη πλωτή μονάδα FSRU στη Θράκη.
Η αμερικανική πλευρά βλέπει την Ελλάδα ως ασφαλή, σταθερή και δυτικόφιλη πύλη για την ενεργειακή διείσδυση των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή αγορά.
Και αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον επιδιώκει να μειώσει οριστικά την ενεργειακή επιρροή της Μόσχας στην Ευρώπη.
Από ελληνικής πλευράς, η στρατηγική αυτή έχει βαθύτερες προεκτάσεις.
Πρώτον, ενισχύει τη γεωπολιτική θέση της χώρας έναντι της Τουρκίας.
Η Άγκυρα επεδίωκε επί δεκαετίες να εξελιχθεί στον βασικό ενεργειακό κόμβο μεταξύ Ανατολής και Ευρώπης.
Σήμερα όμως η Ελλάδα οικοδομεί έναν παράλληλο και δυτικό προσανατολισμένο ενεργειακό διάδρομο που περιορίζει τη δυνατότητα της Τουρκίας να μονοπωλεί τον ρόλο του «ενεργειακού μεσάζοντα».
Δεύτερον, ενισχύει τη στρατηγική σχέση Ελλάδας- ΗΠΑ.
Η ενεργειακή συνεργασία λειτουργεί πλέον ως δεύτερος πυλώνας της διμερούς σχέσης, δίπλα στην άμυνα και τις στρατιωτικές βάσεις.
Η Αλεξανδρούπολη ειδικά έχει αποκτήσει διπλή σημασία: ενεργειακή και στρατιωτική.
Από τη μία αποτελεί πύλη LNG, από την άλλη κρίσιμο διαμετακομιστικό κόμβο του ΝΑΤΟ προς την Ανατολική Ευρώπη.
Τρίτον, δημιουργεί προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης για περιοχές που επί δεκαετίες βρίσκονταν στο περιθώριο.
Η Θράκη μετατρέπεται σταδιακά από «ξεχασμένο σύνορο» σε περιοχή στρατηγικής σημασίας για την Ευρώπη.
Βεβαίως, υπάρχουν και σοβαρές προκλήσεις.
Η πρώτη αφορά στο κόστος.
Όπως αναφέρουν ενεργειακοί αναλυτές, η μεταφορά LNG μέσω Ελλάδας παραμένει ακριβότερη σε σχέση με άλλες διαδρομές της Κεντρικής Ευρώπης.
Αυτό σημαίνει ότι η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις επιδοτήσεις, τη μείωση τελών διαμετακόμισης και τη βελτίωση των διασυνδέσεων.
Η δεύτερη πρόκληση αφορά τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της Ευρώπης.
Παρότι το φυσικό αέριο θεωρείται «μεταβατικό καύσιμο», οι Βρυξέλλες συνεχίζουν να πιέζουν για ταχεία πράσινη μετάβαση.
Υπάρχουν επομένως φωνές που υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να επενδύσει τεράστια ποσά σε υποδομές φυσικού αερίου που ίσως σε δύο δεκαετίες υποβαθμιστούν.
Υπάρχει επίσης και το ερώτημα της νέας εξάρτησης.
Πολλοί Ευρωπαίοι αναλυτές προειδοποιούν ότι η ήπειρος ίσως αντικαταστήσει την εξάρτηση από τη Ρωσία με μια νέα εξάρτηση από το αμερικανικό LNG.
Ωστόσο, η ελληνική και η ευρωπαϊκή απάντηση είναι ότι η αμερικανική αγορά είναι πολύ πιο πολυκεντρική και λιγότερο επιρρεπής σε πολιτικό εκβιασμό από ό,τι το ρωσικό κρατικό μονοπώλιο της Gazprom.
Σε κάθε περίπτωση, η μεγάλη εικόνα είναι σαφής: η Ελλάδα επιχειρεί να μετατρέψει μια τεράστια ευρωπαϊκή κρίση σε ιστορική στρατηγική ευκαιρία.
Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, η χώρα δεν βρίσκεται απλώς «πάνω στον χάρτη» λόγω της γεωγραφίας της.
Προσπαθεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφία της ως εργαλείο ισχύος.
Και αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο στοιχείο της νέας ενεργειακής εποχής.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η ιδέα της Ευρώπης, ο Μητσοτάκης, ο Μακρόν και ο Βίκτορ Ουγκό
Η Αριστερά επιμένει πεισματικά στα αδιέξοδά της
Ο Περσέας στη Φλωρεντία: Όταν η Ελλάδα δημιουργεί την Ευρώπη
Έχει και σήμερα στις τάξεις της έναν «Συμπιλίδη» η Νέα Δημοκρατία;
Όλα όσα κρύβονται πίσω από τις ανισότητες και τις οξύνουν
Επίκουρος, ο πρωτεργάτης της πνευματικής επανάστασης
Η επινόηση της ψυχής, ένα πολιτισμικό θαύμα
Ποιο είναι το μεγαλύτερο θύμα του αντισυστημισμού;
Μαρσέλ Προυστ: Η λογοτεχνία ως κλειδί της προσωπικής ελευθερίας
Στο «καραμανλικό- σαμαρικό» μπλοκ οι πιο πολλοί εμπλεκόμενοι βουλευτές στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...