Γράφει ο Μπακίρα
Η επέκτασις της Φραγκιάς προς Ανατολάς, κορυφωμένη με την πρώτη άλωση της Βασιλεύουσας, διακόπτει την ομαλώς εξελισσομένην έως τότε πορεία τού Βυζαντίου προς την ρωμηοσύνη.
Αρα διακόπτει την ομαλώς εξελισσομένη πορεία τού ελληνισμού προς την εθνική του ολοκλήρωση.
Σε μπέρδεψα, έ;
Πάμε καρέ καρέ;
Πρώτ'απ'όλα: τι παει να πει ρωμηοσύνη;
Ο μινωίτικος ελληνισμός. Ο μυκηναικός. Ο γεωμετρικός. Ο κλασικός. Ο ελληνιστικός. Ο ρωμαικός. Ο χριστιανικός.
Ολοι κρίκοι μιάς εξελικτικής αλυσίδας με εντυπωσιακή συνοχή καί συνέχεια μέσα στον χρόνο.
Η ρωμηοσύνη είναι ο λαβωμένος κρίκος ανάμεσα στον χριστιανικόν ελληνισμό καί το σήμερα.
Εγώ τουλάχιστον, στις λαβωματιές πού λαβώθηκεν αυτός ο κρίκος αναζητώ τις ρίζες της κακοδαιμονίας τού Ελληνισμού σήμερα.
Τώρα, τι πάει να πη εθνική ολοκλήρωση;
Ως εθνική ολοκλήρωση εγώ καταλαβαίνω την ικανοποίηση τριών αιτημάτων.
Πρώτον: Το αίτημα της νομιμοποιήσεως της λαικής κουλτούρας.
Δεύτερον, το αίτημα της νομιμοποιήσεως της εξουσίας.
Και τρίτον, το αίτημα της θεσπίσεως γραπτών κανόνων: εις το εξής θα λειτουργούμε βάσει γραπτών κανόνων.
Ουχί βάσει εθίμων κατά το εκάστοτε δοκούν ερμηνευομένων.
Να δούμε παραδείγματα;
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Νομιμοποίηση της λαϊκής κουλτούρας έχομε, όταν κάποια από τις λαϊκές λαλιές της Γαλατικής επικρατεί ως επίσημη γαλλική γλώσσα, εκτοπίζοντας την λατινική.
Η όταν κάποια από τις λαϊκές λαλιές της Ιταλικής χερσονήσου επικρατεί ως επίσημη ιταλική γλώσσα, εκτοπίζοντας την λατινική.
Νομιμοποίηση της εξουσίας έχομε, όταν βασιλιάς γίνεται ο Αρθούρος.
Δηλαδή αυτός πού έβγαλε το σπαθί από τον βράχο.
Δηλαδή αυτός πού απέδειξε τις ικανότητες του.
Τέλος, θέσπιση κανόνων, όχι γραπτών αλλά ξεκάθαρων, έχομεν όταν ο Ρομπέν των δασών γίνεται αρχηγός των παρανόμων στο δάσος τού Σέργουντ.
Τότες, ο Ρομπέν των δασών βάζει τούς παρανόμους να ορκισθούν ότι θα τηρήσουν τρεις κανόνες:
- Ότι δεν θα συνεργασθούν με νορμανδούς επικυρίαρχους.
- Ότι δεν θα πειράξουν φτωχό καί καταφρονεμένο.
- Ότι καμιά γυναίκα δεν κινδυνεύει αν πέσει στα χέρια τους, Νορμανδή ή Σαξόνισσα.
Πολύ όμορφα πράγματα.
Κυρίως γιατί, πίσω από τούς μύθους καί τούς θρύλους μπορεί να κρύβονται μισές αλήθειες.
Όμως δεν παύουν να είναι θρύλοι.
Στην καθ' ημάς Ανατολή, τα αντίστοιχα προκύπτουν ως ιστορικά βεβαιωμένα γεγονότα. Ω ναι!
Νομιμοποιήσεως της λαϊκής κουλτούρας στην καθ'ημάς Ανατολή βρίσκω εύκολα τρία παραδείγματα.
1.Τον εκτοπισμό της λατινικής από την ελληνική ως επισήμου γλώσσης του Βυζαντίου.
2.Την ανάδυση τού όρου βασιλεύς στον ηγεμονικό τίτλο.
3.Την τελικήν επικράτηση των εικόνων.
Το πρώτο είναι σαφές. Να δούμε τ' άλλα δύο;
Γενόμενος κυρίαρχος τού ρωμαικού κόσμου, ο Οκταβιανός Αύγουστος συνεκέντρωσε στο πρόσωπο του όλες τις λειτουργίες τις συνυφασμένες με το βασιλικό αξίωμα.
Όμως τον βασιλικό τίτλο τον απέφυγε όσο ο διάολος αποφεύγει το λιβάνι.
Φρόντισεν ο βασιλικός τίτλος να «λησμονηθή».
Η εξέλιξη μάλλον τον εδικαίωσε.
Προτιμούσε τίτλους όπως augustus, δηλαδή σεβαστός, ή imperator romanorum.
Το τελευταίο έχει αποδοθή στην γλώσσα μας ως αυτοκράτωρ.
Απόδοσις αδόκιμη, βεβαίως, όμως αυτή έχει επικρατήσει.
Καθότι, στην αρχαία Ελλάδα δεν υφίσταται έννοια αυτοκράτορος όπως την καταλαβαίνομε σήμερα.
Αν δεν λαθεύω, στην αρχαία Ελλάδα υπάρχει ο «στρατηγός αυτοκράτωρ», πού όμως δεν είναι ακριβώς το ίδιο.
Από τον καιρό των Κομνηνών λοιπόν, βλέπομε τον ηγεμόνα να προσφωνείται ως «βασιλεύς καί αυτοκράτωρ των Ρωμαίων».
Δηλαδή, το ελληνικό «βασιλεύς» αναδύεται σε θέση ισότιμη με το επικρατούν έως τότε ξενικής προελεύσεως αυτοκράτωρ.
Ύστερα η τελική επικράτησις των εικόνων με την λήξη της Εικονομαχίας.
Σύμφωνοι.
Σεβαστή η μεταρρύθμιση την οποίαν επεδίωκαν οι εικονοκλάστες. Ομως...
Τρείς προσεγγίσεις στην μορφοποίηση τού Θείου γνωρίζω.
Μπορεί να υπάρχουν περισσότερες.
Πρώτη, την απόλυτη απαγόρευση.
Παραδείγματα; Τουλάχιστον δύο, Ιουδαϊσμός καί Ισλάμ.
Δεύτερη, η τερατομορφική.
Παραδείγματα θα βρούμε στην αρχαία Αίγυπτο, ή στην Ινδική χερσόνησο, ή στη χερσόνησο τού Αννάμ.
Τρίτη, η ανθρωπομορφική.
Να τολμήσω να το πώ;
Θαρρώ ότι τουλάχιστον στην καθ' ημάς Ανατολή πρόκειται γιά δημιούργημα καθαρά ελληνικό.
Οθεν καί κάποιοι σεβαστοί μελετητές βλέπουν καί άλλη διάσταση στην τελικήν επικράτηση των εικόνων στην λήξη της Εικονομαχίας, έστω κι' αν αυτό δεν ταίριαξε με την επιδιωκομένη καί καθόλα σεβαστή μεταρρύθμιση: την τελικήν επικράτηση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς ως κυριάρχου στοιχείου στο χαρμάνι της κουλτούρας τού πολυεθνικού Βυζαντίου.
Να δούμε τώρα την νομιμοποίηση της εξουσίας;
Φεύγοντας από την ζωή, ο Θεόδωρος Α' Λάσκαρις δεν αφήνει κληρονόμο του στον θρόνο της Νικαίας κάποιον από τούς αδελφούς του.
Αφήνει κληρονόμο του τον Ιωάννη Βατάτζη, τον γαμπρό του.
Το σκεπτικό τού Λάσκαρι; Οι περιστάσεις είναι κρίσιμες. Στον θρόνο πρέπει ν'ανέβη ο καταλληλότερος.
Ουχί ο έχων το υψηλότερο κληρονομικό δικαίωμα.
Απαραίτητο να πούμε δυό λόγια ακόμα γιά τον Θεόδωρο Λάσκαρι.
Το στόμα τού Sir Stephen Runciman στάζει μέλι όταν μιλά γιά το έργο της συγκροτήσεως τού κράτους της Νικαίας.
Το ίδιο καί το στόμα της Γλύκατζη - Αρβελέρ.
Κι' οι δυό χαρακτηρίζουν το κράτος της Νικαίας ως υπόδειγμα καλού νοικοκυριού καί παράδειγμα χρηστής διοικήσεως.
Ενα κράτος πού κατάφερε να συγκροτηθή σε υπολογίσιμη ασιατική δύναμη μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
Καί τώρα, κάθεσαι καλά στην θέση σου;
Μην σου ‘λθη έμφραγμα και τόχω τύψεις στην συνείδηση μου...
Κι' οι δυό χαρακτηρίζουν λάθος την ανάκτηση της Βασιλεύουσας!
Αν κατάλαβα καλά, κι' οι δυό θεωρούν ότι το μέλλον βρισκόταν στην Ασία καί όχι στην Ευρώπη...
Εξηγούν φερ' ειπείν, ότι ανηλώθησαν στην Ευρώπη πόροι έμψυχοι καί άψυχοι.
Πόροι που θα ήταν πολύ πιό χρήσιμοι στην Ασία.
Έπειτα, το ναυτικό;
Το κράτος της Νικαίας δεν διέθετε ναυτικό.
Η ανάκτησις απαιτούσε ναυτικό.
Οθεν, η εκχώρησις εμπορικών προνομίων στις ναυτικές ιταλικές δημοκρατίες.
Στην Βενετιά, την Γένοβα καί την Πίζα.
Προνόμια πού στραγγάλισαν τα οικονομικά τού ανασυσταθέντος Βυζαντίου με έδρα την Κωνσταντινούπολη.
Θα μού πεις, το συγκεκριμένο κακό είχεν αρχίσει πολύ πρίν από την πρώτην άλωση.
Από τον καιρό τού Βασιλείου Α', τού Μακεδόνος.
Και θα συμφωνήσω.
Μόνον πού τώρα, δόθηκεν ευκαιρία επαννεκκινήσεως επι τη βάσει διορθώσεως ημαρτημένων.
Ευκαιρία πού χάθηκε...
Πάντως, και ο Sir Stephen Runciman, και η Γλύκατζη - Αρβελέρ αντιμετωπίζουν την αστοχίαν αυτή με κατανόηση...
Πρέπει να καταλάβωμε, πως εσκέπτοντο οι άνθρωποι εκείνη την εποχή...
Τι θεωρούσαν αυτονόητο...
Μην ξεχνάμε μιάν από τις πιό καλοδεχούμενες πρωτοχρονιάτικες ευχές προς τον ηγεμόνα: καί τού χρόνου, στην Κωνσταντινούπολη...
Μού φαίνεται πως πρέπει να πω λίγα λόγια παραπάνω καί γιά τον Ιωάννη Βατάτζη.
Φερ' ειπείν, η εκκλησία μας τον έχει αγιοκυρήξει ως Αγιο Ιωάννη Βατάτζη τον Ελεήμονα τον Διδυμοτειχίτη.
Ο Βασίλιεφ τον υπερυψώνει.
Ο δε Γιάννης Κορδάτος πλέκει γι' αυτον έναν απίστευτο διθύραμβο.
Το καλύτερο όμως, το άφησα γιά το τέλος.
Εχει ακουσθή τούτο το γαργαλιστικό: οτι ο θρύλος τού Μαρμαρωμένου Βασιλιά αφορά στον Ιωάννη Βατάτζη καί όχι στον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο!
Συγχώρησον!
Θα κάνω μιά ζαβολιά.
Ομως άκακη κ'άδολη.
Συνήθως, οι μοναχοί κι' οι μοναχές νοιώθουν αμήχανα όταν κάποιος τούς κάνει κοπλιμέντα.
Να τολμήσω μιάν εξαίρεση;
Η Μοναχή Φιλοθέη έχει γράψει ένα εξαιρετικό βιβλίο γιά τον Ιωάννη Βατάτζη.
Εξαιρετικό, τουλάχιστον κατ'εμέ.
Δεν ξέρω, αν μπορώ να συμφωνήσω σε όλα μαζύ της.
Ομως τουλάχιστον αυτό, το ξεχώρισα: φαίνεται πως απ' αρχής Βυζαντίου, κανείς άλλος βυζαντινός ηγεμόνας δεν παθιάστηκε τόσο πολύ με την ελληνικότητα τού Βυζαντίου όσο ο Βατάτζης.
Μας έμεινε τελευταία η θέσπιση κανόνων.
Εδώ δεν χρειάζεται να πούμε πολλά.
Από τον Ιουστινιανό ως τον Κωνσταντίνο Αρμενόπουλο, το Βυζάντιο είναι γεμάτο νομοθετικό έργο.
Να προσπαθήσω ν' ανακεφαλαιώσω;
Εν ολίγοις, προσπάθησα να εξηγήσω τα εξής.
Στην Εσπερία, η πορεία προς την εθνικήν ολοκλήρωση εκφράζεται κατ' αρχήν με θρύλους.
Στην καθ' ημάς Ανατολή εκδηλώνεται με ιστορικά βεβαιωμένα γεγονότα...
Η πορεία τού Βυζαντίου προς την ρωμηοσύνη...
Αρα η πορεία τού νεωτέρου ελληνισμού προς την εθνική του ολοκλήρωση, διακόπτεται βιαίως λόγω της επεκτάσεως της Φραγκιάς προς Ανατολάς...
Κορύφωση, η άλωση της βασιλεύουσας από τους Φράγκους.
Εχω την εντύπωση, ότι η βιαία διακοπή τής πορείας προς τη εθνικήν ολοκλήρωση έκανε στον νεώτερον ελληνισμό πολύ μεγαλύτερη ζημιά απ'ότι έκανε η οθωμανική κυριαρχία.
Σ' αυτήν την εθνικήν ολοκλήρωση πού δεν ολοκληρώθηκε, αναζητώ τις κυριότερες από τις βαθύτερες αιτίες της κακοδαιμονίας τού νεωτέρου ελληνισμού σήμερα.
Σε λίγο παραπάνω από δυό βδομάδες, έχομε την επέτειο της δευτέρας αλώσεως.
Αυτής πού αναφέρεται συνήθως.
Ομως κατά την ταπεινή μου γνώμη, δεν είναι αυτή η πιό κρίσιμη από τις δυό.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η ιδέα της Ευρώπης, ο Μητσοτάκης, ο Μακρόν και ο Βίκτορ Ουγκό
Η Αριστερά επιμένει πεισματικά στα αδιέξοδά της
Ο Περσέας στη Φλωρεντία: Όταν η Ελλάδα δημιουργεί την Ευρώπη
Έχει και σήμερα στις τάξεις της έναν «Συμπιλίδη» η Νέα Δημοκρατία;
Όλα όσα κρύβονται πίσω από τις ανισότητες και τις οξύνουν
Επίκουρος, ο πρωτεργάτης της πνευματικής επανάστασης
Η επινόηση της ψυχής, ένα πολιτισμικό θαύμα
Ποιο είναι το μεγαλύτερο θύμα του αντισυστημισμού;
Μαρσέλ Προυστ: Η λογοτεχνία ως κλειδί της προσωπικής ελευθερίας
Στο «καραμανλικό- σαμαρικό» μπλοκ οι πιο πολλοί εμπλεκόμενοι βουλευτές στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...