Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Η πολιτική σταθερότητα είναι μια έννοια που συχνά υποτιμάται στις ήρεμες εποχές και εκτιμάται μόνο όταν χαθεί.
Στην Ευρώπη του 2026, όμως, δεν υπάρχουν ήρεμες εποχές.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η Μέση Ανατολή φλέγεται, η παγκόσμια οικονομία κινείται σε αχαρτογράφητα νερά, η ενεργειακή ανασφάλεια παραμένει, οι εμπορικοί πόλεμοι επιστρέφουν, ενώ οι κοινωνίες μοιάζουν πιο θυμωμένες, πιο πολωμένες και πιο επιρρεπείς στον λαϊκισμό από ποτέ.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη μοιάζει να μπαίνει σε μια περίοδο γενικευμένης πολιτικής αποσταθεροποίησης.
Και το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα είναι σήμερα η ίδια η Μεγάλη Βρετανία, η χώρα που κάποτε καυχιόταν για το πιο ώριμο και ανθεκτικό κοινοβουλευτικό σύστημα στον κόσμο.
Ο πρωθυπουργός της, Κιρ Στάρμερ, ο άνθρωπος που εμφανίστηκε ως ο σοβαρός τεχνοκράτης ο οποίος θα αποκαθιστούσε την κανονικότητα μετά τα χρόνια του χάους, βλέπει πλέον το έδαφος να χάνεται κάτω από τα πόδια του.
Παρά τη μεγάλη κοινοβουλευτική πλειοψηφία που εξασφάλισε το 2024, με ποσοστό όμως μόλις 33,7%, βρίσκεται αντιμέτωπος με ανοιχτή εσωκομματική ανταρσία.
Περισσότεροι από 80 βουλευτές των Εργατικών ζητούν πλέον ανοιχτά την αποχώρησή του, ενώ υπουργοί και στελέχη του κόμματός του, αμφισβητούν δημόσια την ηγεσία του.
Οι πρόσφατες τοπικές εκλογές αποτέλεσαν πολιτικό σεισμό.
Οι Εργατικοί έχασαν εκατοντάδες έδρες, ενώ το Reform UK του λαίκιστή και πρωτεργάτη του Brexit, Νάιτζελ Φάρατζ, εμφανίζεται πλέον ως ο μεγάλος κερδισμένος της βρετανικής πολιτικής κρίσης.
Και το χειρότερο για τον Στάρμερ δεν είναι μόνο η εκλογική φθορά.
Είναι η επαναλαμβανόμενη αίσθηση ότι η Βρετανία έχει χάσει τον στρατηγικό της προσανατολισμό μετά το Brexit.
Γιατί πριν τον Κιρ Στάρμερ ήταν ο Ρίσι Σουνάκ, και πριν από αυτόν η Λιζ Τρας και πριν από αυτήν ο Μπόρις Τζόνσον και πριν από αυτόν η Τερέζα Μέι και πριν από αυτήν ο Ντέηβιντ Κάμερον, του οποίου η εγκληματική επιπολαιότητα οδήγησε στο δημοψήφισμα που έβγαλε τη χώρα από την Ευρώπη.
Έξι πρωθυπουργοί μέσα σε μόλις οκτώ χρόνια!
Μια χώρα όπως η Μεγάλη Βρετανία, μήτρα του νεότερου κοινοβουλευτισμού, παραδέρνει ουσιαστικά ακυβέρνητη!
Το Brexit που παρουσιάστηκε ως η μεγάλη «απελευθέρωση» της χώρας, μετατράπηκε σε μια αργή αλλά διαρκή αποδυνάμωση της βρετανικής οικονομίας και του γεωπολιτικού της βάρους.
Η ανάπτυξη παραμένει υποτονική, οι επενδύσεις υποχωρούν, η βιομηχανία πιέζεται, το δημόσιο σύστημα υγείας ασφυκτιά και το πολιτικό σύστημα θυμίζει περιστρεφόμενη πόρτα.
Μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία, η Βρετανία αλλάζει πρωθυπουργούς σαν τα πουκάμισα, με ρυθμούς που θυμίζουν λατινοαμερικανική δημοκρατία σε κρίση.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Αν ο Στάρμερ καταρρεύσει, θα είναι ο έκτος πρωθυπουργός μέσα σε οκτώ χρόνια.
Ακόμα χειρότερα: Αυτό δεν είναι απλώς μια εσωτερική βρετανική υπόθεση.
Είναι το σύμπτωμα μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής ασθένειας.
Στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν μοιάζει εγκλωβισμένος ανάμεσα σε μια επιθετική ακροδεξιά της Μαρίν Λεπέν και σε μια άναρχη, ακραία αριστερά του Μελανσόν.
Η χώρα παραμένει πολιτικά διχασμένη, κοινωνικά κουρασμένη και οικονομικά πιεσμένη.
Οι κυβερνήσεις περνούν νομοσχέδια με οριακές ισορροπίες, ενώ η έννοια της «συναινετικής διακυβέρνησης» έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί.
Στη Γερμανία, η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική.
Το ακροδεξιό AfD έχει παγιωθεί ως ισχυρή πολιτική δύναμη, ιδιαίτερα στην Ανατολική Γερμανία, εκμεταλλευόμενο την κόπωση της κοινωνίας, την ενεργειακή κρίση και το μεταναστευτικό.
Ο κυβερνητικός συνασπισμός υπήρξε διαρκώς τραυματισμένος από εσωτερικές συγκρούσεις, ενώ η γερμανική οικονομία, άλλοτε ατμομηχανή της Ευρώπης, δείχνει σημάδια στασιμότητας και απώλειας ανταγωνιστικότητας.
Στην Ισπανία, η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ παραπαίει ανάμεσα σε σκάνδαλα, πολιτικές εξαρτήσεις από περιφερειακά κόμματα και έντονη κοινωνική πόλωση.
Στην Ιταλία, παρά τη σχετική αντοχή της Τζόρτζια Μελόνι, η πολιτική ιστορία της χώρας υπενθυμίζει διαρκώς πόσο εύθραυστες είναι οι ισορροπίες.
Κι όμως, μέσα σε αυτή την Ευρώπη της αβεβαιότητας, υπάρχει μια χώρα που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν το «μαύρο πρόβατο» της ηπείρου και σήμερα αντιμετωπίζεται ως παράγοντας σταθερότητας: η Ελλάδα!
Ακούγεται σχεδόν απίστευτο αν θυμηθεί κανείς πού βρισκόταν η χώρα πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια.
Η Ελλάδα της χρεοκοπίας, των μνημονίων, των capital controls, της κοινωνικής διάλυσης και της διεθνούς ανυποληψίας έμοιαζε με κράτος υπό κατάρρευση.
Ήταν η χώρα που εκλιπαρούσε για δανεικά, που ζούσε με δόσεις και αξιολογήσεις, που βρέθηκε ένα βήμα πριν από την έξοδο από το ευρώ.
Το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ «Στο Χιλιοστό» που προβάλλεται από την τηλεόραση του Σκάι και που πρέπει να δούμε ΟΛΟΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ, υπενθυμίζει με σοκαριστικό τρόπο πόσο κοντά έφτασε η Ελλάδα στην πλήρη εθνική και οικονομική καταστροφή.
Και ίσως γι’ αυτό έχει τόσο μεγάλη σημασία να αντιλαμβανόμαστε τι ακριβώς σημαίνει σήμερα η πολιτική σταθερότητα.
Διότι, παρά την κυβερνητική φθορά, τις κοινωνικές αντιδράσεις, τα λάθη και τις κρίσεις, η κυβέρνηση Μητσοτάκη συμπληρώνει σύντομα επτά χρόνια στην εξουσία.
Επτά χρόνια μέσα στα οποία πέρασε από πανδημία, ενεργειακή κρίση, ελληνοτουρκικές εντάσεις, μεταναστευτικές πιέσεις, φυσικές καταστροφές και διεθνή γεωπολιτική αναταραχή, χωρίς να καταρρεύσει πολιτικά.
Και όχι μόνο δεν κατέρρευσε, αλλά εξακολουθεί να διατηρεί σαφή δημοσκοπική υπεροχή, καταγράφοντας ποσοστά κοντά στο 30% και μεγάλη απόσταση από τον δεύτερο.
Σε μια εποχή όπου ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαλύονται μέσα σε λίγους μήνες, αυτό είναι πραγματικό πολιτικό επίτευγμα.
Το σημαντικότερο όμως δεν είναι οι δημοσκοπήσεις.
Είναι οι συνέπειες αυτής της σταθερότητας.
Η Ελλάδα αποπληρώνει πρόωρα δάνεια του πρώτου μνημονίου.
Το δημόσιο χρέος μειώνεται θεαματικά ως ποσοστό του ΑΕΠ, από το 206% της περιόδου της πανδημίας κοντά πλέον στο 130%.
Η χώρα δανείζεται φθηνότερα από την Ιταλία και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και από τη Γαλλία.
Οι ξένες επενδύσεις έχουν εκτοξευθεί, φτάνοντας περίπου στο 19% του ΑΕΠ από το τραγικό 10% που ήταν επί ΣΥΡΙΖΑ.
Η Ελλάδα αναβαθμίζεται γεωπολιτικά, ενισχύει θεαματικά τις αμυντικές της δυνατότητες και αποκτά ρόλο πολύ μεγαλύτερο από το μέγεθός της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τίποτε από αυτά δεν θα μπορούσε να συμβεί σε περιβάλλον πολιτικής αστάθειας.
Οι αγορές, οι επενδυτές, οι διεθνείς οργανισμοί και οι γεωπολιτικοί παίκτες δεν επενδύουν σε χώρες που θυμίζουν διαρκές πολιτικό ατύχημα.
Δεν επενδύουν σε κοινωνίες που κάθε έξι μήνες αλλάζουν κατεύθυνση.
Δεν εμπιστεύονται κράτη που φλερτάρουν συνεχώς με τον λαϊκισμό, την ακυβερνησία και τις εύκολες υποσχέσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν έχει προβλήματα.
Έχει και μεγάλα μάλιστα: ακρίβεια, στεγαστική κρίση, χαμηλούς μισθούς, αδύναμο ΕΣΥ, κοινωνικές ανισότητες, κρατικές δυσλειτουργίες.
Όμως η λύση αυτών των προβλημάτων δεν μπορεί να είναι η επιστροφή σε συνθήκες πολιτικής παράνοιας.
Διότι αυτό ακριβώς είναι σήμερα το μεγάλο διακύβευμα για ολόκληρη την Ευρώπη: αν οι κοινωνίες θα επιλέξουν δύσκολες αλλά σταθερές πορείες ή αν θα παραδοθούν στον θυμό, στην τοξικότητα και στις εύκολες «αντισυστημικές» κραυγές.
Η αντιπολίτευση ασφαλώς έχει καθήκον να ασκεί σκληρή κριτική.
Αυτό είναι υγιές για τη δημοκρατία.
Όταν όμως η πολιτική ζωή μετατρέπεται σε διαρκή απόπειρα απονομιμοποίησης των πάντων, όταν κυριαρχεί η λογική «να καεί η χώρα για να πέσει ο αντίπαλος», τότε η ζημιά γίνεται εθνική και όχι κομματική.
Η Ελλάδα πλήρωσε πολύ ακριβά αυτή τη νοοτροπία την προηγούμενη δεκαετία.
Και ίσως γι’ αυτό σήμερα, μέσα σε μια Ευρώπη που τρέμει πολιτικά, μοιάζει περισσότερο από ποτέ με «όαση» σταθερότητας.
Το ερώτημα λοιπόν των επόμενων εκλογών δεν θα είναι απλώς ποιος θα κυβερνήσει.
Θα είναι αν η χώρα θα συνεχίσει μια πορεία σχετικής σοβαρότητας και διεθνούς αξιοπιστίας ή αν θα επιστρέψει σε έναν νέο κύκλο εθνικής αυτοκαταστροφής.
Γιατί οι λαοί έχουν πάντα το δικαίωμα να κάνουν λάθη.
Στην περίπτωσή μας, φτάσαμε «στο χιλιοστό» από τον γκρεμό!
Αλλά υπάρχουν στιγμές στην Ιστορία όπου τα λάθη πληρώνονται πολύ πιο ακριβά.
Και η περίοδος που ζούμε είναι ακριβώς μια τέτοια εποχή.
Η Ελλάδα σήμερα είναι φωτεινή εξαίρεση.
Κι είναι στο χέρι μας, να παραμείνει.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η ιδέα της Ευρώπης, ο Μητσοτάκης, ο Μακρόν και ο Βίκτορ Ουγκό
Η Αριστερά επιμένει πεισματικά στα αδιέξοδά της
Ο Περσέας στη Φλωρεντία: Όταν η Ελλάδα δημιουργεί την Ευρώπη
Έχει και σήμερα στις τάξεις της έναν «Συμπιλίδη» η Νέα Δημοκρατία;
Όλα όσα κρύβονται πίσω από τις ανισότητες και τις οξύνουν
Επίκουρος, ο πρωτεργάτης της πνευματικής επανάστασης
Η επινόηση της ψυχής, ένα πολιτισμικό θαύμα
Ποιο είναι το μεγαλύτερο θύμα του αντισυστημισμού;
Μαρσέλ Προυστ: Η λογοτεχνία ως κλειδί της προσωπικής ελευθερίας
Στο «καραμανλικό- σαμαρικό» μπλοκ οι πιο πολλοί εμπλεκόμενοι βουλευτές στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...