Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Η 9η Μαΐου, η Ημέρα της Ευρώπης, αποτελεί μια διαρκή υπενθύμιση ότι η Οικογένεια των λαών της Γηραιάς Ηπείρου οικοδομήθηκε μέσα από τα ερείπια δύο παγκοσμίων πολέμων ως ένα σχέδιο ειρήνης, ασφάλειας και κοινής προόδου.
Από τη διακήρυξη του Robert Schuman το 1950 έως σήμερα, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση κατάφερε να μετατρέψει μια ήπειρο συγκρούσεων σε έναν χώρο δημοκρατίας, οικονομικής ανάπτυξης και θεσμικής σταθερότητας για περίπου 500 εκατομμύρια πολίτες.
Κι όμως, στη σημερινή δημόσια συζήτηση, η Ευρώπη παρουσιάζεται συχνά ως ένας οργανισμός σε παρακμή: αδύναμος γεωπολιτικά, εξαρτημένος στρατηγικά, αργός στις αποφάσεις του και εγκλωβισμένος ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τις αναθεωρητικές δυνάμεις της εποχής μας.
Το κυρίαρχο αφήγημα των τελευταίων ετών μοιάζει να είναι σχεδόν αποκλειστικά απαισιόδοξο.
Οι κρίσεις (ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ενεργειακή ανασφάλεια, οι μεταναστευτικές πιέσεις, η άνοδος της Ακροδεξιάς) συχνά προβάλλονται ως αποδείξεις της ευρωπαϊκής αδυναμίας.
Κι όμως, πίσω από αυτή τη «σκοτεινή» ανάγνωση της πραγματικότητας, αναπτύσσεται σταδιακά μια διαφορετική Ευρώπη.
Μια Ευρώπη που ίσως για πρώτη φορά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι οφείλει να λειτουργήσει ως αυτόνομος γεωπολιτικός πόλος ισχύος.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον πολιτικό φαινόμενο της εποχής μας: ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσα από αλλεπάλληλες κρίσεις, αναγκάζεται τελικά να ωριμάσει στρατηγικά.
Η αισιοδοξία για την Ευρώπη δεν σημαίνει άρνηση των προβλημάτων.
Δεν σημαίνει αφέλεια.
Σημαίνει αναγνώριση ότι μέσα στις μεγάλες ανατροπές γεννιούνται και νέες δυνατότητες.
Και σήμερα υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η Ευρώπη διαθέτει μεγαλύτερες αντοχές, μεγαλύτερη πολιτική βούληση και ισχυρότερη κοινωνική στήριξη απ’ ό,τι πολλοί πίστευαν μέχρι πρόσφατα.
Το πρώτο μεγάλο πεδίο αλλαγής είναι η ασφάλεια και η άμυνα, για να γυρίσουμε πίσω, στην εποχή της ΕΚΑΧ.
Για δεκαετίες, η Ευρώπη λειτουργούσε υπό την αμερικανική στρατηγική ομπρέλα, θεωρώντας σχεδόν δεδομένη τη γεωπολιτική προστασία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όμως, λειτούργησε ως ιστορικό σοκ.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη αύξησαν θεαματικά τις αμυντικές τους δαπάνες, επανεξέτασαν στρατηγικά δόγματα και άρχισαν να επενδύουν στην κοινή ευρωπαϊκή άμυνα με τρόπο που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα φάνταζε αδιανόητος.
Η Γερμανία εγκατέλειψε τον μεταπολεμικό στρατηγικό της δισταγμό.
Η Γαλλία επιχειρεί να δώσει ευρωπαϊκή διάσταση στην πυρηνική αποτροπή της.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργεί πλέον χρηματοδοτικά εργαλεία για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και της στρατηγικής αυτονομίας της.
Παρά τα προβλήματα, η μετατόπιση είναι βαθιά και πιθανότατα μη αναστρέψιμη.
Μέσα σε αυτή τη νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα, η Ελλάδα αποκτά έναν ρόλο πολύ σημαντικότερο από το μέγεθός της.
Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, η γεωπολιτική αξία της χώρας δεν αντιμετωπίζεται ως αφηρημένη θεωρία, αλλά μετατρέπεται σε συγκεκριμένο στρατηγικό πλεονέκτημα.
Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη επένδυσε συστηματικά στην ανάδειξη της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας και κόμβου συνδεσιμότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια.
Η στρατηγική των ενεργειακών και ψηφιακών διασυνδέσεων, οι αμυντικές συμφωνίες με τη Γαλλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ κλπ, η εμβάθυνση των σχέσεων με τα κράτη του Κόλπου και η ανάδειξη της χώρας σε ενεργειακή πύλη της Ευρώπης άλλαξαν ουσιαστικά τη θέση της Αθήνας στον ευρωπαϊκό χάρτη.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά ο λεγόμενος «κάθετος διάδρομος» φυσικού αερίου και ενέργειας, που συνδέει την Ελλάδα με τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.
Οι υποδομές LNG στην Αλεξανδρούπολη και τη Ρεβυθούσα, οι αγωγοί, τα δίκτυα μεταφοράς και οι νέες ενεργειακές διασυνδέσεις μετατρέπουν τη χώρα σε κρίσιμο κρίκο της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας.
Αυτό δεν είναι μόνο οικονομικό επίτευγμα, είναι πρωτίστως διακριτή γεωπολιτική αναβάθμιση.
Το ίδιο συμβαίνει και με τον ψηφιακό και εμπορικό ρόλο της Ελλάδας.
Η χώρα μετατρέπεται σταδιακά σε πύλη μεταφοράς δεδομένων, ενέργειας και εμπορίου ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία.
Ο διάδρομος IMEC, οι νέες επενδύσεις σε data centers, τα λιμάνια, οι θαλάσσιες υποδομές και οι συνεργασίες με αραβικές χώρες εντάσσουν την Ελλάδα σε μια νέα γεωοικονομική πραγματικότητα που διαμορφώνεται ταχύτατα.
Αυτή ακριβώς είναι και η μεγάλη αλλαγή της εποχής: η Ευρώπη αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι η ισχύς δεν αφορά μόνο την οικονομία, αλλά και την ενέργεια, τις πρώτες ύλες, τις θαλάσσιες οδούς, τα δεδομένα, τις αμυντικές δυνατότητες και τις στρατηγικές συμμαχίες.
Και μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, χώρες όπως η Ελλάδα αποκτούν αναβαθμισμένο ειδικό βάρος.
Το δεύτερο μεγάλο στοιχείο αισιοδοξίας αφορά στην ίδια την ευρωπαϊκή κοινωνία.
Παρά τη διαρκή αίσθηση κρίσης, οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζονται σήμερα περισσότερο πρόθυμοι από ποτέ να στηρίξουν μια ισχυρότερη Ευρώπη.
Οι περισσότερες πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οι Ευρωπαίοι επιθυμούν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, ισχυρότερη κοινή άμυνα και πιο ενεργό διεθνή ρόλο της Ένωσης.
Είναι εντυπωσιακό ότι ακόμη και κοινωνίες που παραδοσιακά αντιμετώπιζαν με καχυποψία τις στρατιωτικές δαπάνες ή την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, σήμερα αποδέχονται όλο και περισσότερο την ανάγκη για μια ισχυρότερη και πιο αυτόνομη Ευρώπη.
Η εμπειρία της πανδημίας, της ενεργειακής κρίσης και του πολέμου στην Ουκρανία κατέδειξε ότι οι μεγάλες κρίσεις δεν αντιμετωπίζονται με λιγότερη Ευρώπη, αλλά με περισσότερη Ευρώπη.
Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο πολιτικό συμπέρασμα της εποχής μας.
Παρά τα λάθη, τις αντιφάσεις και τις αδυναμίες της, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αποτελεί το πιο φιλόδοξο εγχείρημα ειρηνικής πολιτικής συνεργασίας στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Σε έναν κόσμο ολοένα πιο ασταθή, πιο ανταγωνιστικό και πιο βίαιο, η ευρωπαϊκή ιδέα παραμένει ένας χώρος δημοκρατίας, θεσμικής συνέχειας και συλλογικής ασφάλειας.
Η Ευρώπη ασφαλώς δεν έχει λύσει όλα τα προβλήματά της.
Αλλά ίσως για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια αρχίζει να αποκτά τη βούληση να τα αντιμετωπίσει ως ενιαία γεωπολιτική οντότητα.
Και μέσα σε αυτή τη νέα ιστορική καμπή, η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον στο περιθώριο των εξελίξεων.
Βρίσκεται στον πυρήνα τους.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η ιδέα της Ευρώπης, ο Μητσοτάκης, ο Μακρόν και ο Βίκτορ Ουγκό
Η Αριστερά επιμένει πεισματικά στα αδιέξοδά της
Ο Περσέας στη Φλωρεντία: Όταν η Ελλάδα δημιουργεί την Ευρώπη
Έχει και σήμερα στις τάξεις της έναν «Συμπιλίδη» η Νέα Δημοκρατία;
Όλα όσα κρύβονται πίσω από τις ανισότητες και τις οξύνουν
Επίκουρος, ο πρωτεργάτης της πνευματικής επανάστασης
Η επινόηση της ψυχής, ένα πολιτισμικό θαύμα
Ποιο είναι το μεγαλύτερο θύμα του αντισυστημισμού;
Μαρσέλ Προυστ: Η λογοτεχνία ως κλειδί της προσωπικής ελευθερίας
Στο «καραμανλικό- σαμαρικό» μπλοκ οι πιο πολλοί εμπλεκόμενοι βουλευτές στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...