Γράφει ο Ευγένιος
Το άγαλμα του Δαβίδ του Μιχαήλ Αγγέλου είναι ίσως το διασημότερο έργο τέχνης στη Φλωρεντία, κάτι που σημαίνει πως όλοι θέλουν να το δουν, και περίπου 4.000 επισκέπτες την ημέρα περνούν από μπροστά του.
Για να αποφύγει κανείς τα πλήθη, αξίζει να έχει κλείσει εισιτήριο με συγκεκριμένη ώρα εισόδου, ιδανικά αμέσως μόλις ανοίγει το μουσείο.
Λίγο πριν από τις 8 το πρωί είχα ήδη πάρει θέση έξω από τη Γκαλερία ντελλ’ Ακκαντέμια, μετανιώνοντας που δεν είχα φορέσει κάτι πιο ζεστό.
Στις 8:15 ακριβώς οι πόρτες άνοιξαν και κατευθύνθηκα αμέσως προς τον Δαβίδ, απολαμβάνοντας για λίγα λεπτά μια ανεμπόδιστη θέα του αριστουργήματος.
Ο Μιχαήλ Άγγελος δημιούργησε τον Δαβίδ μεταξύ 1501 και 1504.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Είναι πραγματικά εντυπωσιακό ότι το άγαλμα έμεινε εκτεθειμένο επί 369 ολόκληρα χρόνια στην Πιάτσα ντέλλα Σινιορία πριν μεταφερθεί στην Ακκαντέμια.
Ωστόσο, η παρουσία του στην καρδιά της πόλης είχε ισχυρό συμβολισμό: υπενθύμιζε στη σχετικά ευάλωτη Δημοκρατία της Φλωρεντίας πως ακόμη κι ένας αδύναμος μπορεί να νικήσει έναν πανίσχυρο αντίπαλο.
Μόνο όταν το έδαφος άρχισε να υποχωρεί και εμφανίστηκαν ρωγμές στο πόδι του Δαβίδ εξετάστηκε σοβαρά η μεταφορά του σε εσωτερικό χώρο.
Ο οργανισμός που είχε αναλάβει την επίβλεψη της νεόκτιστης τότε Σάντα Μαρία ντελ Φιόρε, του περίφημου Ντουόμο, οραματιζόταν δώδεκα γλυπτά γύρω από τον τρούλο.
Ο Ντονατέλο είχε ήδη δημιουργήσει το πρώτο, περίπου έναν αιώνα πριν ο Μιχαήλ Άγγελος πιάσει τη σμίλη.
Το 1464 η παραγγελία για τον Δαβίδ ανατέθηκε σε άλλον καλλιτέχνη, ο οποίος ταξίδεψε μέχρι την Καράρα για να επιλέξει το μάρμαρο.
Όμως, αφού μόλις άρχισε να δουλεύει την πέτρα, εγκατέλειψε το έργο.
Έτσι, το 1501, οι υπεύθυνοι του καθεδρικού αναζήτησαν νέο γλύπτη για να ολοκληρώσει το άγαλμα.
Ανάμεσα στα ονόματα που εξετάστηκαν ήταν και εκείνο του Λεονάρντο ντα Βίντσι, όμως τελικά το έργο ανατέθηκε στον μόλις 26 ετών Μιχαήλ Άγγελο.
Όταν ολοκληρώθηκε το γιγαντιαίο έργο, ύψους σχεδόν 5,2 μέτρων και βάρους 8,5 τόνων, έγινε σαφές ότι ήταν αδύνατο να τοποθετηθεί ψηλά στον καθεδρικό ναό, όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί.
Οι υπεύθυνοι συμβουλεύτηκαν τότε επιτροπή καλλιτεχνών για το πού έπρεπε να στηθεί.
Μια ομάδα με επικεφαλής τον Μποτιτσέλι πρότεινε να τοποθετηθεί μπροστά από το Ντουόμο.
Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, από την άλλη, υποστήριζε ότι, λόγω ατελειών στο μάρμαρο, θα έπρεπε να προστατευθεί κάτω από τη στοά της Πιάτσα ντέλλα Σινιορία.
Τελικά επικράτησε η άποψη ότι ο Δαβίδ έπρεπε να σταθεί μπροστά από το Παλάτσο Βέκιο, το δημαρχείο της πόλης, ως σύμβολο της ίδιας της Φλωρεντίας.
Χρειάστηκαν σαράντα άνδρες και τέσσερις ολόκληρες ημέρες για να μεταφερθεί το άγαλμα στην πλατεία.
Κατά τη διάρκεια της μεταφοράς, μάλιστα, τέσσερις ταραξίες που πετούσαν πέτρες προκάλεσαν ζημιές στην πλάτη του αγάλματος.
Το 1527, μέσα σε ταραχές στο εσωτερικό των Μεδίκων, το αριστερό του χέρι έσπασε σε τρία κομμάτια.
Αιώνες αργότερα, το 1991, ένας σύγχρονος βάνδαλος πέρασε λαθραία ένα σφυρί μέσα στην Ακκαντέμια και αποκόλλησε τμήμα από το δάχτυλο του ποδιού του Δαβίδ.
Οι επισκέπτες ακινητοποίησαν τον δράστη, σε μια σχεδόν αυθόρμητη πράξη υπεράσπισης της τέχνης.
Κι όμως, ακόμη και τότε, κάποιοι επιχείρησαν να κλέψουν μικρά κομμάτια μαρμάρου που είχαν πέσει στο πάτωμα.
Ο Δαβίδ ήταν αγαπημένο θέμα των καλλιτεχνών της Αναγέννησης.
Ωστόσο, οι περισσότεροι τον απεικόνιζαν μετά τη νίκη επί του Γολιάθ.
Ο Μιχαήλ Άγγελος επέλεξε μια διαφορετική στιγμή: εκείνη της εσωτερικής προετοιμασίας πριν από τη μάχη.
Ο νεαρός ήρωας στέκεται σκεπτικός, γεμάτος ένταση και αποφασιστικότητα.
Το κεφάλι και τα χέρια του φαίνονται ελαφρώς μεγαλύτερα σε αναλογία με το σώμα.
Πιθανότατα αυτό έγινε σκόπιμα, ώστε το άγαλμα να φαίνεται πιο σωστό όταν θα το κοιτούσε κανείς από ψηλά, στον τρούλο του καθεδρικού.
Φυσικά, ο Δαβίδ δεν είναι το μοναδικό αριστούργημα της Ακκαντέμια.
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γύψινο πρόπλασμα του έργου του Τζιαμπολόνια «Η Αρπαγή μιας Σαβίνας».
Πρόκειται για το πρόπλασμα, το αυθεντικό μαρμάρινο έργο βρίσκεται εδώ και 445 χρόνια στην Πιάτσα ντέλλα Σινιορία, προστατευμένο μόνο από μια ανοιχτή στοά.
Η τέχνη προορίζεται να προκαλεί συναισθήματα, και αυτό το έργο το πετυχαίνει ίσως περισσότερο από κάθε άλλο.
Για αιώνες ήταν γνωστό ως «Ο Βιασμός των Σαβίνων», τίτλος εμπνευσμένος από ένα επεισόδιο της ρωμαϊκής μυθολογίας.
Ωστόσο, η λατινική λέξη raptio αναφέρεται περισσότερο σε μαζική απαγωγή παρά σε σεξουαλική βία.
Καθώς όμως σύγχρονες γυναίκες επεσήμαναν τη βαριά συναισθηματική φόρτιση της αρχικής ονομασίας, επικράτησε σταδιακά ο όρος «Απαγωγή».
Σύμφωνα με τον μύθο, όταν ο Ρωμύλος ίδρυσε τη Ρώμη υπήρχε έλλειψη γυναικών, κι έτσι οι Ρωμαίοι άρπαξαν γυναίκες από τη φυλή των Σαβίνων.
Ο ίδιος ο Τζιαμπολόνια λέγεται ότι δεν είχε στο μυαλό του τον συγκεκριμένο μύθο όταν δημιούργησε το έργο.
Ο τίτλος επιλέχθηκε αργότερα από άλλους.
Εκείνος ενδιαφερόταν κυρίως να επιδείξει τη δεξιοτεχνία του, δημιουργώντας μια σύνθεση που αλλάζει αφήγηση ανάλογα με τη γωνία από την οποία την παρατηρεί κανείς.
Παρόλα αυτά, το έργο εξακολουθεί να γεννά δύσκολα ερωτήματα: όταν η τέχνη απεικονίζει βία κατά των γυναικών, πρόκειται απλώς για ουδέτερη αναπαράσταση ή τελικά για εξοικείωση, ίσως ακόμη και εξιδανίκευση, μιας σκληρής πραγματικότητας;
Η Ακκαντέμια φιλοξενεί και ένα ακόμη αμφιλεγόμενο γλυπτό: την «Πιετά της Παλεστρίνα».
Το μουσείο αποδίδει το έργο στον Μιχαήλ Άγγελο, όμως οι περισσότεροι ιστορικοί τέχνης θεωρούν πως δημιουργός του ήταν κάποιος άλλος, ίσως ακόμη και ο Μπερνίνι.
Στους θησαυρούς του μουσείου περιλαμβάνονται επίσης τρεις αυθεντικοί πίνακες του Μποτιτσέλι, πολλά γύψινα μοντέλα του Μπαρτολίνι, εξαίσιες αναγεννησιακές αγιογραφίες σε ξύλο και μια πλούσια συλλογή μουσικών οργάνων.
Αφού έφυγα από την Ακκαντέμια, πήρα το τρένο για την Πίζα.
Η διαδρομή από τον σταθμό μέχρι το ιστορικό κέντρο είναι μαγευτική: περνάς πάνω από τον ποταμό Άρνο και δίπλα από την εκκλησία Σάντα Μαρία ντέλλα Σπίνα, που χτίστηκε το 1230 και, φυσικά, βρισκόταν υπό ανακαίνιση.
Όπως συνέβη και με την πρώτη μου εικόνα του Ντουόμο στη Φλωρεντία, έτσι και ο Πύργος της Πίζας εμφανίστηκε ξαφνικά μπροστά μου καθώς έστριψα σε έναν δρόμο.
Η κλίση του προκαλεί ακόμη δέος, δίνοντάς του μια αίσθηση μόνιμης αστάθειας.
Κι όμως, τα πραγματικά θαύματα της Πίζας είναι τα υπόλοιπα κτίρια που τον περιβάλλουν.
Η Πιάτσα ντέι Μιρακόλι, η «Πλατεία των Θαυμάτων», φιλοξενεί τον πύργο, τον καθεδρικό ναό, το βαπτιστήριο και το περίφημο Camposanto Monumentale, το μνημειακό κοιμητήριο.
Τμήματα του καθεδρικού ναού καλύπτονταν από σκαλωσιές, όμως ακόμη κι έτσι ο χώρος ήταν συγκλονιστικός.
Τα περίτεχνα μωσαϊκά και οι βυζαντινές επιρροές θύμιζαν έντονα τον Άγιο Μάρκο της Βενετίας.
Το βαπτιστήριο, που χρονολογείται από το 1153, είναι το μεγαλύτερο της Ιταλίας.
Στο κέντρο δεσπόζει η οκταγωνική κολυμβήθρα του 1246, διακοσμημένη με χάλκινο άγαλμα του Ιωάννη του Βαπτιστή.
Στην αυλή του Camposanto υπάρχει χώμα που, σύμφωνα με την παράδοση, μεταφέρθηκε από τον Γολγοθά, τον τόπο της Σταύρωσης του Χριστού.
Οι εσωτερικοί τοίχοι καλύπτονται από εντυπωσιακές τοιχογραφίες του 14ου αιώνα και ταφικά μνημεία.
Στους σκεπαστούς διαδρόμους βρίσκονται οι τάφοι σημαντικών Ιταλών, κάτω από περίτεχνες μαρμάρινες πλάκες.
Ένα παρεκκλήσι φιλοξενεί λειψανοθήκες με κειμήλια που αποδίδονται σε έντεκα από τους δώδεκα Αποστόλους, καθώς και κομμάτια του Τιμίου Σταυρού, ένα αγκάθι από το Ακάνθινο Στεφάνι και τμήμα από τον χιτώνα της Παναγίας.
Επιστρέφοντας στη Φλωρεντία, έκανα μια στάση στην Officina Profumo-Farmaceutica di Santa Maria Novella, το παλαιότερο φαρμακείο του κόσμου.
Ιδρύθηκε το 1221 από Δομινικανούς μοναχούς ως φαρμακείο του μοναστηριακού νοσοκομείου.
Σήμερα βέβαια μοιάζει περισσότερο με πολυτελές κατάστημα αρωμάτων και σαπουνιών παρά με φαρμακείο, αλλά η ομορφιά του χώρου είναι μοναδική.
Τελευταίος σταθμός ήταν η Fontana del Porcellino, το περίφημο συντριβάνι με τον χάλκινο αγριόχοιρο.
Οι Φλωρεντινοί λένε πως όποιος αγγίξει τη μουσούδα του αποκτά καλή τύχη, ενώ αν αφήσει ένα νόμισμα στο στόμα του αγάλματος και αυτό πέσει στη σχάρα από κάτω, τότε είναι βέβαιο πως κάποια μέρα θα επιστρέψει ξανά στη Φλωρεντία.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η ιδέα της Ευρώπης, ο Μητσοτάκης, ο Μακρόν και ο Βίκτορ Ουγκό
Η Αριστερά επιμένει πεισματικά στα αδιέξοδά της
Ο Περσέας στη Φλωρεντία: Όταν η Ελλάδα δημιουργεί την Ευρώπη
Έχει και σήμερα στις τάξεις της έναν «Συμπιλίδη» η Νέα Δημοκρατία;
Όλα όσα κρύβονται πίσω από τις ανισότητες και τις οξύνουν
Επίκουρος, ο πρωτεργάτης της πνευματικής επανάστασης
Η επινόηση της ψυχής, ένα πολιτισμικό θαύμα
Ποιο είναι το μεγαλύτερο θύμα του αντισυστημισμού;
Μαρσέλ Προυστ: Η λογοτεχνία ως κλειδί της προσωπικής ελευθερίας
Στο «καραμανλικό- σαμαρικό» μπλοκ οι πιο πολλοί εμπλεκόμενοι βουλευτές στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...