Γράφει ο Μάκης Γεωργιάδης
Η σχέση της Ελλάδας με τις Ηνωμένες Πολιτείες υπήρξε διαχρονικά μία από τις σταθερές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Από το Δόγμα Τρούμαν και τον Ψυχρό Πόλεμο μέχρι τη σημερινή εποχή των γεωπολιτικών ανακατατάξεων στην Ανατολική Μεσόγειο, η Ουάσιγκτον παραμένει κρίσιμος παράγοντας για την ελληνική ασφάλεια, την οικονομία και τη διεθνή θέση της χώρας.
Όμως η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και η ενίσχυση του κινήματος MAGA («Make America Great Again») επαναφέρουν ένα σύνθετο ερώτημα: συμφέρει τελικά την Ελλάδα να επενδύσει πολιτικά και στρατηγικά σε μια στενή σχέση με τον Τραμπισμό;
Το ερώτημα δεν είναι ιδεολογικό, είναι απολύτως ρεαλιστικό.
Δεν αφορά στο αν κάποιος συμπαθεί ή αντιπαθεί τον Τραμπ.
Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που βρίσκεται σε μια περιοχή αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων, το βασικό κριτήριο οφείλει να είναι πάντα το εθνικό συμφέρον.
Και αυτό σημαίνει ψυχρή αξιολόγηση τόσο των ευκαιριών όσο και των κινδύνων.
Η αλήθεια είναι ότι η σημερινή ελληνική κυβέρνηση φαίνεται να επενδύει σοβαρά στη σχέση με τη σημερινή αμερικανική διοίκηση.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Η Αθήνα επιχειρεί να τοποθετηθεί ως ίσως ο πιο στενός ευρωπαϊκός σύμμαχος της κυβέρνησης Τραμπ σε μια περίοδο όπου πολλές ευρωπαϊκές χώρες κρατούν αποστάσεις από το περιβάλλον της Ουάσιγκτον και του MAGA.
Η παρουσία της νέας πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, μιας προσωπικότητας βαθιά συνδεδεμένης με τον σκληρό πυρήνα του τραμπισμού, θεωρείται ενδεικτική αυτής της νέας δυναμικής.
Γιατί όμως η Ελλάδα επιδιώκει αυτή την προσέγγιση;
Ο πρώτος και σημαντικότερος λόγος είναι η Τουρκία.
Για την Αθήνα, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό εξωτερικό παράγοντα αποτροπής απέναντι σε μια πιθανή κλιμάκωση της τουρκικής επιθετικότητας.
Η ελληνική πλευρά γνωρίζει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί προσωπική σχέση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όμως ταυτόχρονα γνωρίζει ότι η πολιτική Τραμπ είναι βαθιά συναλλακτική.
Αυτό σημαίνει ότι χώρες που προσφέρουν στρατηγικά, ενεργειακά και στρατιωτικά ανταλλάγματα μπορούν να αποκτήσουν αυξημένο βάρος στην Ουάσιγκτον.
Και πράγματι, τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε κρίσιμο κόμβο για τα αμερικανικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Σούδα, η Αλεξανδρούπολη, οι ενεργειακές διαδρομές LNG, οι επενδύσεις αμερικανικών κολοσσών και η προσπάθεια περιορισμού της κινεζικής επιρροής στα ελληνικά λιμάνια έχουν αναβαθμίσει σημαντικά τη γεωπολιτική αξία της χώρας.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη φαίνεται να πιστεύει ότι, σε έναν κόσμο αυξανόμενης αστάθειας, η στενή σχέση με τις ΗΠΑ (ακόμη και με μια πιο σκληρή και απρόβλεπτη αμερικανική διοίκηση) αποτελεί αναγκαία ασπίδα ασφαλείας.
Και δεν είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς αυτή τη λογική.
Η Ελλάδα βρίσκεται απέναντι σε μια Τουρκία που ακολουθεί όλο και πιο αναθεωρητική στρατηγική, ενώ η Ευρώπη αποδεικνύεται συχνά αργή, διαιρεμένη και αδύναμη να εγγυηθεί πραγματική αποτρεπτική ισχύ.
Υπάρχουν όμως και σοβαροί κίνδυνοι.
Όσοι έχουν ασχοληθεί με το κίνημα MAGA, γνωρίζουν ότι δεν πρόκειται απλώς για μια συντηρητική πολιτική τάση.
Πρόκειται για ένα βαθιά αναθεωρητικό ρεύμα που αμφισβητεί παραδοσιακές συμμαχίες, διεθνείς θεσμούς και βασικές αρχές της μεταπολεμικής δυτικής αρχιτεκτονικής.
Σε πολλά ζητήματα, ο τραμπισμός αντιμετωπίζει την Ευρώπη όχι ως στρατηγικό εταίρο αλλά ως οικονομικό ανταγωνιστή και πολιτισμικά «παρακμιακό» χώρο.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, η οποία παραμένει πρωτίστως ευρωπαϊκή χώρα.
Η ελληνική οικονομία εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κοινοτικά κονδύλια, την ευρωπαϊκή αγορά και τη συμμετοχή στο ευρώ.
Μια υπερβολική ταύτιση με τον τραμπισμό θα μπορούσε να δημιουργήσει τριβές με βασικούς ευρωπαίους εταίρους, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι περισσότερες μεγάλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα ή ακόμη και ανησυχία την πολιτική Τραμπ.
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος της υπερεξάρτησης.
Η ιστορία δείχνει ότι οι ΗΠΑ λειτουργούν πάντοτε με βάση τα δικά τους συμφέροντα.
Αν αύριο η Ουάσιγκτον θεωρήσει ότι χρειάζεται μια νέα στρατηγική συνεννόηση με την Άγκυρα, τίποτε δεν εγγυάται ότι η Ελλάδα δεν θα βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με πιέσεις για «συμβιβασμούς».
Το έχουμε δει και στο παρελθόν.
Επιπλέον, η ίδια η πολιτική φυσιογνωμία του τραμπισμού δημιουργεί προβληματισμούς.
Το MAGA συνδέεται με έντονη πόλωση, επιθετική ρητορική, αμφισβήτηση θεσμών και μια περισσότερο εθνικιστική αντίληψη της διεθνούς πολιτικής.
Ακόμη και ακαδημαϊκές μελέτες στις ΗΠΑ έχουν επισημάνει ότι η περίοδος Τραμπ συνοδεύτηκε από αύξηση της πολιτικής τοξικότητας και της αρνητικής πολιτικής γλώσσας.
Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που παραδοσιακά επιχειρεί να εμφανίζεται ως δύναμη σταθερότητας και διεθνούς νομιμότητας στην περιοχή, μια άκριτη ιδεολογική προσέγγιση με το MAGA ενδέχεται να δημιουργήσει προβλήματα εικόνας και στρατηγικής ισορροπίας.
Υπάρχει και μια ακόμη διάσταση: η Ελλάδα δεν πρέπει να συγχέει τη στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ με την ιδεολογική πρόσδεση σε ένα συγκεκριμένο αμερικανικό πολιτικό ρεύμα.
Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις ήταν ισχυρές επί Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών κυβερνήσεων.
Η Αθήνα έχει συμφέρον να διατηρεί ανοικτούς διαύλους με ολόκληρο το αμερικανικό πολιτικό σύστημα και όχι να εμφανίζεται ως «παράρτημα» οποιασδήποτε αμερικανικής εσωτερικής παράταξης.
Το κρίσιμο λοιπόν είναι η ισορροπία.
Η Ελλάδα έχει λόγους να επιδιώκει στενή συνεργασία με την κυβέρνηση Τραμπ: γεωπολιτικούς, ενεργειακούς, αμυντικούς και οικονομικούς.
Σε μια εποχή όπου η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, η στρατηγική σχέση με την Ουάσιγκτον μπορεί να προσφέρει ουσιαστικά οφέλη.
Ταυτόχρονα όμως, η Αθήνα οφείλει να αποφύγει την παγίδα της ιδεολογικής ταύτισης με το MAGA, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου το διεθνές περιβάλλον χαρακτηρίζεται από έντονη ρευστότητα.
Η εξωτερική πολιτική δεν είναι θέμα συμπάθειας ή πολιτισμικής ταύτισης.
Δεν είναι ζήτημα «αντι-woke» ή «φιλελεύθερης» ατζέντας.
Είναι ζήτημα συμφερόντων, ισορροπιών και στρατηγικής ψυχραιμίας.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο μάθημα για την Ελλάδα στη νέα εποχή Τραμπ: να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που προσφέρει η αμερικανική στροφή προς την Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς όμως να χάσει την ευρωπαϊκή της ταυτότητα, τη διπλωματική της αυτονομία και τη δυνατότητα να συνομιλεί με όλες τις πλευρές.
Γιατί οι κυβερνήσεις αλλάζουν, τα πολιτικά ρεύματα έρχονται και παρέρχονται, αλλά το εθνικό συμφέρον παραμένει.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η ιδέα της Ευρώπης, ο Μητσοτάκης, ο Μακρόν και ο Βίκτορ Ουγκό
Η Αριστερά επιμένει πεισματικά στα αδιέξοδά της
Ο Περσέας στη Φλωρεντία: Όταν η Ελλάδα δημιουργεί την Ευρώπη
Έχει και σήμερα στις τάξεις της έναν «Συμπιλίδη» η Νέα Δημοκρατία;
Όλα όσα κρύβονται πίσω από τις ανισότητες και τις οξύνουν
Επίκουρος, ο πρωτεργάτης της πνευματικής επανάστασης
Η επινόηση της ψυχής, ένα πολιτισμικό θαύμα
Ποιο είναι το μεγαλύτερο θύμα του αντισυστημισμού;
Μαρσέλ Προυστ: Η λογοτεχνία ως κλειδί της προσωπικής ελευθερίας
Στο «καραμανλικό- σαμαρικό» μπλοκ οι πιο πολλοί εμπλεκόμενοι βουλευτές στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...