Γράφει ο Μάκης Γεωργιάδης
Δύσκολα θα μπορούσε κανείς να αμφισβητήσει ότι ο Αλί Χαμενεΐ υπήρξε ένας τύραννος, με όλη τη σημασία της λέξης.
Και μάλλον πολύ εύκολα, όπως γράφουν οι Financial Times, θα μπορούσε να ισχύει και για εκείνον, η ιστορική φράση του Βρούτου, την ώρα που δολοφονούσε τον Ιούλιο Καίσαρα: «Sic semper tyrannis» — «έτσι πάντα στους τυράννους».
Το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν καταπίεσε συστηματικά την κοινωνία του και δεν δίστασε να καταστείλει βίαια διαδηλώσεις, με χιλιάδες νεκρούς.
Για πολλούς, η κατάρρευσή του θα μπορούσε να θεωρηθεί δικαίωση.
Ωστόσο, πριν πανηγυρίσει κανείς για την πτώση ενός τυράννου, υπάρχει ένα αναπόφευκτο ερώτημα: τι έρχεται μετά;
Οι αγορές, όπως συνηθίζουν, προσπάθησαν να απαντήσουν πρώτες.
Όχι από ηθική σκοπιά, αλλά από την ψυχρή οπτική των οικονομικών συνεπειών.
Η αντίδρασή τους μέχρι στιγμής υπήρξε συγκρατημένη.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Η τιμή του πετρελαίου Brent κινήθηκε γύρω στα 80 δολάρια το βαρέλι, περίπου 9% υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης στα τέλη Φεβρουαρίου.
Η άνοδος αυτή δεν θεωρείται ιδιαίτερα δραματική αν συγκριθεί με τα μεγάλα ενεργειακά σοκ του παρελθόντος.
Αντίθετα, μεγαλύτερη ήταν η αναστάτωση στην αγορά φυσικού αερίου.
Οι τιμές του ευρωπαϊκού δείκτη TTF εκτινάχθηκαν κατά περίπου 40%, καθώς εντάθηκαν οι φόβοι για πιθανές διαταραχές στις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ.
Παράλληλα, οι επενδυτές στράφηκαν σε ασφαλή καταφύγια όπως ο χρυσός, ενώ οι τιμές των ομολόγων υποχώρησαν, αντανακλώντας ανησυχίες για πληθωριστικές πιέσεις.
Ωστόσο, η συνολική εικόνα παραμένει σχετικά ήρεμη.
Οι αγορές φαίνεται να προεξοφλούν ότι η κρίση θα είναι περιορισμένη χρονικά και ότι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις θα είναι ελεγχόμενες.
Υπάρχουν λόγοι γι’ αυτή την αισιοδοξία.
Η ενεργειακή εξάρτηση των ανεπτυγμένων οικονομιών έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με τη δεκαετία του 1970, όπως παρατηρεί ο Martin Wolf στους FT.
Επιπλέον, τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου είναι σήμερα υψηλά.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν περίπου 425 εκατομμύρια βαρέλια, ενώ και οι υπόλοιπες ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν αυξήσει τα αποθέματά τους.
Η Κίνα, μάλιστα, έχει συγκεντρώσει τεράστια αποθέματα που πλησιάζουν τα 2 δισεκατομμύρια βαρέλια.
Παρά ταύτα, η πραγματικότητα της γεωπολιτικής είναι πολύ πιο εύθραυστη από όσο δείχνουν οι αριθμοί των αγορών.
Η κρίση αυτή αγγίζει την καρδιά του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος: τον Περσικό Κόλπο.
Η περιοχή διαθέτει σχεδόν το μισό των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και περίπου το 40% των αποθεμάτων φυσικού αερίου.
Επιπλέον, από τα Στενά του Ορμούζ, το σημαντικότερο ενεργειακό «στενό» του πλανήτη, διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Ένας παρατεταμένος πόλεμος στην περιοχή θα μπορούσε να προκαλέσει τεράστιες αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.
Όχι μόνο μέσω της αύξησης των τιμών της ενέργειας, αλλά και μέσω της αποσταθεροποίησης μιας περιοχής που αποτελεί θεμέλιο της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας.
Η Ουάσιγκτον γνωρίζει πολύ καλά αυτούς τους κινδύνους.
Και γι’ αυτό, παρά τη σκληρή ρητορική, ο στόχος της πιθανότατα δεν είναι ένας μακροχρόνιος πόλεμος.
Η πιο ρεαλιστική εκδοχή είναι πολύ πιο κυνική: μια σύντομη στρατιωτική επίδειξη ισχύος που θα οδηγήσει σε μια νέα πολιτική συμφωνία.
Η ιστορία προσφέρει αρκετά παραδείγματα τέτοιων στρατηγικών.
Η λογική είναι απλή: στρατιωτική πίεση, ανατροπή ισορροπιών και στη συνέχεια μια διαπραγμάτευση με τους νέους ισχυρούς της χώρας.
Στην περίπτωση του Ιράν, μια τέτοια εξέλιξη δεν θα ήταν απίθανη.
Η χώρα διαθέτει περίπου το 9% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου αλλά παράγει σημαντικά λιγότερο από τις δυνατότητές της.
Για τις μεγάλες ενεργειακές δυνάμεις, αυτό σημαίνει ότι υπάρχει τεράστιο περιθώριο ανάπτυξης, εφόσον υπάρξει πολιτική συμφωνία.
Το πιθανότερο σενάριο, επομένως, δεν είναι η γρήγορη μετάβαση σε μια φιλελεύθερη δημοκρατία.
Τα λεγόμενα «πετρελαϊκά κράτη» σπάνια εξελίσσονται σε σταθερές δημοκρατίες, ακριβώς επειδή τα κρατικά έσοδα δεν εξαρτώνται από την οικονομική δραστηριότητα των πολιτών αλλά από τον έλεγχο των φυσικών πόρων.
Πιο πιθανό είναι να αναδειχθούν νέες ισχυρές ομάδες εξουσίας, ενδεχομένως με ρίζες στους Φρουρούς της Επανάστασης, που θα επιδιώξουν μια νέα σχέση με τη Δύση.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, μια συμφωνία θα μπορούσε να είναι ελκυστική για όλους τους εμπλεκόμενους: σταθερότητα στον Κόλπο, επανένταξη του Ιράν στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά και περιορισμός των γεωπολιτικών εντάσεων.
Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε επίσης και άλλες συνέπειες. Θα ενίσχυε την αμερικανική επιρροή στην περιοχή, θα περιόριζε τη γεωοικονομική επιρροή της Κίνας και θα σταθεροποιούσε τις τιμές της ενέργειας σε μια περίοδο διεθνούς οικονομικής αβεβαιότητας.
Τίποτε από αυτά δεν είναι βέβαιο.
Η αστάθεια μπορεί να διαρκέσει χρόνια και η σύγκρουση μπορεί να κλιμακωθεί με απρόβλεπτες συνέπειες.
Αν όμως αναζητήσει κανείς το πιθανότερο σενάριο, ίσως πρέπει να στραφεί στο πιο κυνικό: ότι πίσω από την επίδειξη στρατιωτικής ισχύος κρύβεται τελικά η προετοιμασία μιας νέας συμφωνίας ισχύος.
Και σε έναν κόσμο όπου η γεωπολιτική συχνά καθορίζεται από συμφέροντα και όχι από αρχές, αυτό το σενάριο δεν θα ήταν καθόλου ασυνήθιστο.-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Αρχίζει η μεγάλη μάχη Ορθολογισμού - λαϊκισμού με φόντο τις εκλογές του 2027 (video)
Ήρθε η ώρα να χτυπήσουμε την πολιτική ισχύ του λαϊκισμού
Ελλάδα, Τουρκία και η σιωπηλή γλώσσα της ισχύος
Όμηρος, η ερώτηση που ο Ελληνισμός δεν έχει απαντήσει ακόμα
Κικέρων, ο διανοητής που συνέδεσε την πολιτική με τη φιλοσοφία
Η πρόταση Μητσοτάκη για το Σύνταγμα: Λιγότερη αυθαιρεσία, περισσότερη λογοδοσία
Όποιος σπέρνει κοινωνική οργή, θερίζει γιγάντωση της Ακροδεξιά
Ο Αριστοτέλης και η τέχνη τού να ζούμε καλά
Θλιβερός εμποράκος ενός κίβδηλου ψευτοπατριωτισμού
Κατίνα Παξινού, η απόλυτη τραγωδός
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...