Γράφει ο Μάκης Γεωργιάδης
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πραγματοποιήσει μια από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές αναπτύξεις στη Μέση Ανατολή των τελευταίων ετών, με δύο αεροπλανοφόρα, δεκάδες αεροσκάφη και σημαντικές δυνάμεις να βρίσκονται σε κοντινή εμβέλεια στο Ιράν εν μέσω έντονων εντάσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα και την ευρύτερη περιφερειακή αστάθεια.
Παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη λάβει οριστική απόφαση για στρατιωτική επίθεση, τα σενάρια εξετάζονται εντατικά από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.
Την ίδια στιγμή το Ιράν προειδοποιεί για άμεση «κλιμάκωση» σε περίπτωση πλήγματος και ξεκαθαρίζει ότι δεν αναγνωρίζει «χειρουργικά πλήγματα» ως ασφαλείς επιλογές.
Αυτή η ρευστότητα δεν είναι απλώς θέμα γεωγραφικών αποστάσεων: καθορίζει στρατηγικές επιλογές, ισορροπίες και συμμαχίες στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και Ανατολική Μεσόγειο, και η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να την παρακολουθεί ως θέμα άμεσου εθνικού ενδιαφέροντος.
Η Τουρκία στο μεταίχμιο περιφερειακής ρευστότητας
Η Τουρκία βρίσκεται εκ των πραγμάτων σε ιδιαίτερα ευαίσθητη θέση.
Από τη μία, είναι μέλος του ΝΑΤΟ και έχει στρατιωτικές- διπλωματικές δεσμεύσεις στο πλαίσιο της Συμμαχίας.
Από την άλλη, συνορεύει με το Ιράν, έχει διατηρήσει εμπορικές σχέσεις με την Τεχεράνη και επιδιώκει να αποφύγει μια ευθεία σύγκρουση που θα αποσταθεροποιήσει την περιοχή και θα προκαλέσει προσφυγικές ροές στα νότια και ανατολικά σύνορά της.
Η Άγκυρα έχει ήδη εκφράσει τη θέση πως «εξετάζει μέτρα» σε περίπτωση μιας ένοπλης σύγκρουσης Ιράν– ΗΠΑ, χωρίς να επιβεβαιώνεται συμμετοχή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, και με σαφή στόχο την προστασία των πολιτών και της κυριαρχίας της.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Παράλληλα, εθνικιστικά στοιχεία του πολιτικού σκηνικού στην Τουρκία προειδοποιούν ότι μια ενδεχόμενη αμερικανική επίθεση θα ανοίξει «μια εποχή πολέμων» και γεωπολιτικής αστάθειας που θα επηρεάσει ολόκληρη την περιοχή.
Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι η Τουρκία πιθανώς θα επιχειρήσει να διατηρήσει μια διπλωματικά ισορροπημένη στάση, χωρίς άμεση στρατιωτική εμπλοκή, προσπαθώντας να μην αποσταθεροποιήσει ούτε τη σχέση με τις ΗΠΑ ούτε τη γειτνίαση με το Ιράν.
Ωστόσο, μια τέτοια διπλωματική «ουδετερότητα» μπορεί να μεταφραστεί σε ταυτόχρονη ενίσχυση στρατιωτικών δυναμικών και σε άλλες κατευθύνσεις, ειδικά αν η Τουρκία θεωρήσει ότι η περιφερειακή αστάθεια μπορεί να ενισχύσει τη δική της γεωπολιτική θέση έναντι του ευρωπαϊκού και αμερικανικού άξονα.
Πιθανά στρατηγικά αποτελέσματα για τα ελληνοτουρκικά
Το πρώτο είναι η ενδεχόμενη ανακατανομή ρίσκων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Σε περίπτωση που η ένταση Ιράν– ΗΠΑ κλιμακωθεί σε ένοπλη σύγκρουση, η Τουρκία μπορεί να επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί την προσοχή της διεθνούς κοινότητας που θα είναι στραμμένη στη Μέση Ανατολή, εντείνοντας την πίεση σε Αιγαίο– Ανατολική Μεσόγειο.
Η προσοχή των ΗΠΑ και άλλων συμμάχων πιθανόν να περιστραφεί περισσότερο στη στρατιωτική κρίση με το Ιράν, μειώνοντας τη δυνατότητα άμεσης παρέμβασης σε διμερή ζητήματα Αθήνας– Άγκυρας.
Η Ελλάδα μπορεί να αντιμετωπίσει μια προσπάθεια να «κεφαλαιοποιήσει» η Τουρκία το γεωπολιτικό χάος, με πιο επιθετική ρητορική ή αυξημένη στρατιωτική δραστηριότητα σε θαλάσσιες ζώνες.
Πρόσθετη πίεση στο προσφυγικό– μεταναστευτικό
Μια ενδεχόμενη περιφερειακή σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυξημένες ροές από τη Μέση Ανατολή προς τη νοτιοανατολική Μεσόγειο και την Τουρκία,
ενδεχόμενη αύξηση των πιέσεων για μετακινήσεις πληθυσμών προς Ελλάδα και Ε.Ε., ιδίως εάν ανοίξουν νέες «δρόμοι» μέσα από Ιράκ– Συρία ή ακόμη και μέσω Τουρκίας.
Αν και η Τουρκία δηλώνει ότι δεν σχεδιάζει στρατιωτική παρέμβαση εντός του ιρανικού εδάφους, οι πιέσεις από πιθανές προσφυγικές ροές θα είναι διαχειριστικά και πολιτικά σημαντικές για την ελληνική πλευρά.
Ενεργειακά και οικονομικά αποτελέσματα με άμεσο αντίκτυπο
Μια κρίση στην ευρύτερη Μέση Ανατολή συμπιέζει τις αγορές ενέργειας.
Η πιθανή διατάραξη διαδρομών πετρελαίου ή φυσικού αερίου και η αύξηση των τιμών στην Ευρώπη έχουν άμεση επίδραση στην ελληνική οικονομία, ιδίως σε όρους κόστους ενέργειας και δημοσιονομικών πιέσεων.
Ταυτόχρονα, για την Ελλάδα δημιουργούνται δύο ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα:
Πρώτον, η δυνατότητα περαιτέρω ενίσχυσης του ρόλου της ως ενεργειακού κόμβου LNG και μεταφορών προς την κεντρική Ευρώπη.
Και δεύτερον, η ανάγκη να ενισχύσει τις διπλωματικές και στρατιωτικές της συνεργασίες με χώρες που επηρεάζονται από την αστάθεια, ιδίως μέσα στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ, για να διασφαλίσει τη σταθερότητα των ενεργειακών δρομολογίων.
Πολιτική διάσταση στην Ελλάδα
Το πολιτικό κλίμα στην Ελλάδα αντανακλά ήδη την ανησυχία για πιθανή εμπλοκή στις διεθνείς εξελίξεις: Τμήματα της αντιπολίτευσης καλούν την κυβέρνηση να αποφύγει οποιαδήποτε εμπλοκή σε ένα ενδεχόμενο πόλεμο κατά του Ιράν, υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο για την περιφερειακή σταθερότητα και την εθνική ασφάλεια.
Στην κοινωνία, αντιπολεμικές και φιλειρηνικές κινητοποιήσεις έχουν εμφανιστεί ακόμη και κοντά σε βάσεις όπως στη Σούδα, δείχνοντας ότι μέρος του ελληνικού κοινού αντιλαμβάνεται πλέον τις διεθνείς δομές ως άμεσα συσχετιζόμενες με την ελληνική πραγματικότητα.
Αυτό σημαίνει ότι η Αθήνα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη στρατηγικής συμμαχιών και στην κοινωνική απαίτηση για ειρήνη και σταθερότητα.
Συμπέρασμα
Μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου 2026, η πιθανότητα ενός ανοικτού πολεμικού επεισοδίου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένει ενεργό σενάριο, όχι όμως τετελεσμένο γεγονός.
Οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει μεγάλα στρατιωτικά μέσα και η Ουάσινγκτον θέτει «τελεσίγραφα» στην Τεχεράνη, αλλά (τουλάχιστον επί του παρόντος) δεν υπάρχει τελική απόφαση πλήρους στρατιωτικής επίθεσης.
Ωστόσο, ακόμη και σε ένα περιβάλλον μη πλήρους πολέμου, οι συνέπειες για την Τουρκία και επομένως για την Ελλάδα είναι σημαντικές: από ανακατανομή στρατηγικών ρίσκων και ένταση στα ελληνοτουρκικά, μέχρι διπλωματικές εξελίξεις που μεταβάλλουν ισορροπίες και συμμαχίες σε μια περιοχή που ήδη δοκιμάζεται από συγκρούσεις, ενεργειακές πιέσεις και μετακινήσεις πληθυσμών.
Η Ελλάδα πρέπει να βλέπει αυτά τα γεγονότα ως κάτι περισσότερο από μια «αμερικανο- ιρανική κρίση»: είναι μια ευρύτερη μετατόπιση ισχύος που μπορεί να αφήσει αποτύπωμα στις σχέσεις των Βαλκανίων, της Ανατολικής Μεσογείου και της παγκόσμιας ασφάλειας.-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...