Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων που δεν παράγουν άμεσα γεγονότα, αλλά διαμορφώνουν αργά το υπόστρωμα των επόμενων εξελίξεων.
Η συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν στην Άγκυρα ανήκει σε αυτή την κατηγορία: δεν αποτέλεσε καμπή ορατή στο παρόν, αλλά εγγράφηκε σε μια βαθύτερη διαδικασία μετατόπισης συσχετισμών υπέρ της Ελλάδος.
Η γεωγραφία της περιοχής επιβάλλει τη συνύπαρξη, η ιστορία, όμως, επιβάλλει την καχυποψία.
Και ανάμεσα σε αυτά τα δύο σταθερά μεγέθη κινείται εδώ και έναν αιώνα η πολιτική των δύο χωρών.
Από τη Λωζάννη του 1923 έως την Κύπρο του 1974, από τις κρίσεις του Αιγαίου έως την Ανατολική Μεσόγειο της ενέργειας, κάθε περίοδος ηρεμίας υπήρξε στην πραγματικότητα χρόνος προετοιμασίας.
Όχι παύση της αντιπαράθεσης, αλλά αλλαγή της μορφής της.
Ο διάλογος ως μορφή στρατηγικής αναμονής
Η σημερινή φάση αποκλιμάκωσης δεν αποτελεί προϊόν σύγκλισης αντιλήψεων.
Προέκυψε από την ανάγκη διαχείρισης ενός περιβάλλοντος αυξανόμενης διεθνούς αβεβαιότητας, όπου μια ανεξέλεγκτη κρίση θα είχε κόστος δυσανάλογο για όλους.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική επιλογή διατήρησης διαύλων επικοινωνίας αποκτά συγκεκριμένο περιεχόμενο: ο διάλογος λειτουργεί ως χρονικός χώρος ενίσχυσης της ελληνικής ισχύος.
Η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, η εμβάθυνση στρατηγικών συμμαχιών, η ενεργειακή παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και η πρακτική άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων συνθέτουν μια αθόρυβη αλλά διαρκή μεταβολή δεδομένων.
Πρόκειται για πολιτική που δεν επιδιώκει εντυπώσεις, αλλά αντοχή στον χρόνο.
Η σημασία του καθαρού λόγου
Σε αυτό το περιβάλλον, οι δημόσιες τοποθετήσεις αποκτούν ιδιαίτερο βάρος.
Η ευθεία αναφορά Μητσοτάκη στην ανάγκη άρσης του casus belli και κάθε απειλής χρήσης βίας (πρφανώς στις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες») συνιστά πράξη πολιτικού ορισμού των ορίων μέσα στα οποία μπορεί να υπάρξει συνεννόηση.
Το ίδιο ισχύει και για την επίκληση της Συνθήκης της Λωζάννης στο ζήτημα της μουσουλμνικής μειονότητας στη Θράκη.
Η αναφορά στο διεθνές νομικό πλαίσιο μεταφέρει τη συζήτηση από τη ρητορική ισχύος στη νομιμότητα, εκεί όπου η ελληνική θέση διαχρονικά εδράζεται.
Η διεθνοποίηση αυτών των θέσεων περιορίζει τον χώρο των αμφισβητήσεων και δημιουργεί ένα σταθερό σημείο αναφοράς για το μέλλον.
Τετελεσμένα νομιμότητας και αργή μεταβολή συσχετισμών
Στη γεωπολιτική, η πραγματικότητα διαμορφώνεται συχνά χωρίς θόρυβο.
Ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, οι ενεργειακές συμφωνίες νοτίως της Κρήτης και η σταθερή ελληνική παρουσία σε κρίσιμες θαλάσσιες ζώνες αποτελούν κινήσεις που παράγουν τετελεσμένα νομιμότητας.
Τέτοιες κινήσεις δεν απαντώνται εύκολα με ρητορική.
Απαιτούν αντίστοιχη πραγματικότητα, και εκεί ακριβώς κρίνεται η ισορροπία ισχύος.
Η ιστορία δείχνει ότι οι μεγάλες αλλαγές στο Αιγαίο δεν προέκυψαν από αιφνίδιες συγκρούσεις, αλλά από μακρές περιόδους αθόρυβης προετοιμασίας.
Η σκιά των μεγάλων δυνάμεων
Καμία ελληνοτουρκική προσέγγιση δεν εξελίσσεται εν κενώ.
Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο ανταγωνισμού ευρύτερων στρατηγικών συμφερόντων, γεγονός που καθιστά τη σταθερότητα κοινή επιδίωξη.
Ο διάλογος, υπό αυτές τις συνθήκες, μετατρέπεται σε μηχανισμό αποτροπής κρίσεων.
Όχι επειδή αίρει τις διαφορές, αλλά επειδή εμποδίζει την ανεξέλεγκτη έκρηξή τους.
Η βαθύτερη δοκιμασία
Το ουσιαστικό ερώτημα δεν αφορά στη συγκεκριμένη συνάντηση.
Αφορά στο αν μπορεί να διαμορφωθεί μια μακρά περίοδος όπου η ισχύς θα λειτουργεί αποτρεπτικά και όχι προκλητικά, η νομιμότητα θα προηγείται της σύγκρουσης, ο χρόνος θα αξιοποιείται δημιουργικά.
Η ελληνική στρατηγική των τελευταίων ετών δείχνει να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση: λιγότερη ρητορική έντασης, περισσότερη συστηματική ενίσχυση θέσης.
Όταν η Ιστορία κινείται αργά
Οι σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας δεν αλλάζουν από μια συνάντηση κορυφής.
Μεταβάλλονται όταν αλλάζουν οι συσχετισμοί που τις στηρίζουν.
Ήδη το περίφημο «7 προς 10» των προηγούμενων δεκαετιών αποτελεί ιστορία.
Η σημερινή περίοδος μοιάζει με εκείνες τις ιστορικές φάσεις όπου τίποτε θεαματικό δεν συμβαίνει, αλλά όλα προετοιμάζονται.
Η επιφάνεια παραμένει ήρεμη, ενώ στο βάθος μετακινείται το βάρος της ισχύος.
Κάποτε αυτές οι αργές μετακινήσεις γίνονται ορατές.
Και τότε γράφεται το επόμενο κεφάλαιο.-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...