Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Κάθε φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες επεμβαίνουν στρατιωτικά ή επιχειρησιακά στη Λατινική Αμερική, ένα γνώριμο κύμα αγανάκτησης σηκώνεται διεθνώς.
Ακούμε καταγγελίες περί ιμπεριαλισμού, παραβίασης του Διεθνούς Δικαίου, νεοαποικιοκρατίας.
Όλα αυτά ακούγονται γνωστά, και συχνά δικαιολογημένα.
Όμως σχεδόν πάντα λείπει από τη συζήτηση το βασικό ερώτημα: τι πιστεύουν οι ίδιες οι ΗΠΑ ότι κάνουν;
Ποιο είναι το στρατηγικό τους δόγμα;
Ποια ιστορική λογική καθοδηγεί τις επιλογές τους;
Η απάντηση έχει όνομα και ηλικία δύο αιώνων: Δόγμα Μονρόε.
Η πρόσφατη επέμβαση στη Βενεζουέλα και η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο δεν είναι μια «απόκλιση» από την αμερικανική παράδοση.
Είναι, αντιθέτως, μια από τις πιο καθαρές εφαρμογές της.
Το Δόγμα Μονρόε δεν είναι ξεπερασμένο.
Δεν είναι σκονισμένο ιστορικό κείμενο.
Είναι η βαθύτερη, πιο ανθεκτική σταθερά της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Τι πραγματικά λέει το Δόγμα Μονρόε
Όταν το 1823 ο πρόεδρος Τζέιμς Μονρόε διακήρυξε ότι οι αμερικανικές ήπειροι (Βόρεια και Νότια Αμερική) δεν είναι πλέον πεδίο ευρωπαϊκής αποικιοποίησης, δεν μιλούσε απλώς για το παρελθόν.
Διατύπωνε μια θεμελιώδη αξίωση ισχύος: ότι το δυτικό ημισφαίριο αποτελεί ξεχωριστή γεωπολιτική ζώνη, όπου οι εξελίξεις αφορούν άμεσα την ασφάλεια των ΗΠΑ.
Από τότε μέχρι σήμερα, το δόγμα αυτό μεταφράζεται σε μία απλή αλλά σκληρή αρχή: καμία δύναμη δεν μπορεί να εδραιώσει στρατηγική παρουσία στη Λατινική Αμερική χωρίς να έρθει αντιμέτωπη με την Ουάσιγκτον.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Δεν έχει σημασία αν η δύναμη αυτή λέγεται Ισπανία του 19ου αιώνα, Σοβιετική Ένωση του Ψυχρού Πολέμου ή Ρωσία, Κίνα, Ιράν και Τουρκία του 21ου αιώνα.
Η λογική παραμένει ίδια.
Η Βενεζουέλα ως «κόκκινη γραμμή»
Η Βενεζουέλα του Μαδούρο δεν ήταν απλώς ένα αυταρχικό καθεστώς.
Ήταν (και αυτό είναι το κρίσιμο) γεωπολιτικός κόμβος ανταγωνιστικών προς τις ΗΠΑ δυνάμεων.
Ρωσικά στρατιωτικά ανοίγματα, κινεζική οικονομική διείσδυση, ιρανική συνεργασία και στενή πολιτική σχέση με την Τουρκία του Ερντογάν αποτελούσαν ένα εκρηκτικό μείγμα για την Ουάσιγκτον
Αυτή η συσσώρευση δεν ήταν ανεκτή.
Όχι επειδή οι ΗΠΑ ξαφνικά «ανακάλυψαν» τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Βενεζουέλα, αλλά επειδή είδαν να σχηματίζεται ένα αντιαμερικανικό προγεφύρωμα σε μια περιοχή που θεωρούν ζωτικής σημασίας.
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη υποκρισία πολλών διεθνών αναλύσεων: παρουσιάζουν την επέμβαση ως ιδεολογική σταυροφορία ή προσωπική εμμονή, ενώ πρόκειται για ψυχρό γεωστρατηγικό υπολογισμό.
Το Διεθνές Δίκαιο και η πολιτική πραγματικότητα
Ναι, το Διεθνές Δίκαιο απαγορεύει τη χρήση βίας, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις.
Και ναι, η επίκληση της αυτοάμυνας από τις ΗΠΑ, μέσω της σύνδεσης του καθεστώτος Μαδούρο με διακίνηση ναρκωτικών και απειλές κατά της αμερικανικής κοινωνίας, είναι νομικά αμφισβητήσιμη.
Αλλά εδώ χρειάζεται ειλικρίνεια: το Διεθνές Δίκαιο δεν λειτουργεί σε κενό ισχύος.
Οι μεγάλες δυνάμεις, ιστορικά, ερμηνεύουν τους κανόνες με βάση τα στρατηγικά τους συμφέροντα.
Το έκαναν οι ΗΠΑ, το κάνει η Ρωσία στην Ουκρανία, το κάνει η Τουρκία στην Κύπρο, το κάνει το Ισραήλ στη Γάζα.
Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει «καθαρότητα», αλλά ποια λογική ισχύος ενεργοποιείται κάθε φορά.
Γιατί αυτό αφορά άμεσα την Ελλάδα
Για ένα ελληνικό κοινό, το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό.
Η Ελλάδα ζει εδώ και δεκαετίες δίπλα σε μια δύναμη που επικαλείται το «δίκαιο του ισχυρού», αμφισβητεί σύνορα, καταπατά το διεθνές δίκαιο και αξιώνει ειδικές ζώνες επιρροής: την Τουρκία.
Η κατανόηση του Δόγματος Μονρόε βοηθά να κατανοήσουμε κάτι κρίσιμο: οι μεγάλες δυνάμεις δεν εγκαταλείπουν ποτέ τις ζώνες που θεωρούν ζωτικές.
Απλώς αλλάζουν τα εργαλεία τους.
Όσοι φαντάζονται έναν κόσμο όπου οι ΗΠΑ, η Ρωσία ή η Τουρκία θα λειτουργούν αποκλειστικά ως «ουδέτεροι θεματοφύλακες του Διεθνούς Δικαίου», απλώς αρνούνται να δουν την πραγματικότητα.
Το πραγματικό μήνυμα της επέμβασης
Η σύλληψη Μαδούρο δεν είναι μόνο τέλος ενός καθεστώτος.
Είναι επίσης μια εκκωφαντική προειδοποίηση.
Προς κάθε ηγεσία που θεωρεί ότι μπορεί να ισορροπεί ανάμεσα σε ανταγωνιστικές μεγάλες δυνάμεις χωρίς κόστος.
Προς κάθε περιφερειακό παίκτη που πιστεύει ότι μπορεί να μετατρέψει τη Λατινική Αμερική σε πεδίο αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ.
Το Δόγμα Μονρόε επανήλθε όχι επειδή άλλαξε ο κόσμος, αλλά επειδή δεν άλλαξε όσο νομίζαμε.
Η επέμβαση στη Βενεζουέλα δεν είναι ηθική ιστορία με καλούς και κακούς.
Είναι γεωπολιτική ιστορία με συμφέροντα, όρια και ισχύ.
Το Δόγμα Μονρόε παραμένει ο σιωπηλός άξονας της αμερικανικής πολιτικής στο δυτικό ημισφαίριο, και όποιος το αγνοεί, απλώς παρεξηγεί τις εξελίξεις και πάντοτε βρίσκεται προ οδυνηρών εκπλήξεων.
Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται μηχανικά.
Αλλά οι λογικές ισχύος επανέρχονται πάντα, όσο κι αν αλλάζουν τα συνθήματα.
Γι αυτό η ισχυροποίηση της Ελλάδος αποτελεί την ασφαλέστερη οδό αντιμετώπισης ενός επιθετικούς και ισχυρού γείτονα.-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...