Ξεκινάμε σήμερα μια νέα, εβδομαδιαία στήλη μέσα στη "Βιβλιοθήκη" μας, την οποία θα συνεχίσουμε, ανάλογα με το ενδιαφέρον που θα επιδείξουν οι αναγνώστες μας.
Πρόκειται για Προτάσεις Ανάγνωσης, από επιλεγμένες ιστοσελίδες του διεθνούς διαδικτύου, με θέματα φιλοσοφικά, λογοτεχνικά, περιβαλλοντικά κλπ, που δύσκολα θα βρείτε σε άλλες ιστοσελίδες.
Ελπίζουμε ότι θα σας ενδιαφέρει η νέα μας στήλη, αν ναι, γράψτε κάτω από αυτήν ένα δικό σας σχόλιο.
Ξεκινάμε, λοιπόν!
*****
1 Είναι εφικτή η ουτοπία; Το παράδειγμα του Γουίλιαμ Μόρις
Εξετάζει την ουτοπική σκέψη του William Morris στις αρχές του 20ού αιώνα και το πώς η σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να επαναφέρει ριζικά προοδευτικά σενάρια, ειδικά για την παραγωγή και κοινότητα.
Δείτε μεγάλο μέρος του κειμένου:
Ο Γουίλιαμ Μόρις (1834–1896) είναι σήμερα περισσότερο γνωστός ως βικτωριανός σχεδιαστής που ουδέποτε πέρασε στη λήθη. Στα πωλητήρια των μεγάλων μουσείων design μπορεί κανείς να βρει πλήθος αντικειμένων εμπνευσμένων από τα σχέδιά του — από σουβέρ και κορνίζες έως γραβάτες και κούπες. Αν, δε, αναζητήσει κανείς το όνομά του στο διαδίκτυο, η οθόνη πλημμυρίζει από πυκνά, χρωματιστά μοτίβα που μοιάζουν σχεδόν να αναπνέουν. Όμως, ο Μόρις δεν υπήρξε μόνο καλλιτέχνης· υπήρξε και στοχαστής ρηξικέλευθος, σοσιαλιστής και, μετά τον θάνατο του Καρλ Μαρξ, ένας εκ των ηγετών της Σοσιαλιστικής Λίγκας. Ένα από τα πλέον επίκαιρα στοιχεία του έργου του είναι το όραμα ενός κόσμου συνεργασίας, βασισμένου στα κοινά — όραμα που αποτυπώθηκε στο ουτοπικό του μυθιστόρημα Ειδήσεις από το Πουθενά (1890), και που αποκτά ξεχωριστή σημασία στην ψηφιακή εποχή μας.
Στο εν λόγω έργο, ο Μόρις φαντάστηκε έναν κόσμο όπου η ανθρώπινη ευτυχία δεν είναι αντίπαλος της εργασίας, αλλά καρπός της. Μας θυμίζει πως η εργασία πρέπει να έχει νόημα πέρα από τον απλό βιοπορισμό — κι αυτό το νόημα υπάρχει. Η μη αλλοτριωμένη εργασία γεννά χαρά — τόσο στον δημιουργό όσο και στον αποδέκτη. Αντιθέτως, ο καπιταλισμός του καιρού μας έχει εγκλωβίσει τον άνθρωπο σ’ έναν ατέρμονο τροχό, απ’ όπου έχει χαθεί κάθε αίσθηση σκοπού. Μάλιστα, κατά τον Μόρις, ούτε ο ίδιος ο καπιταλιστής δεν απολαμβάνει το προϊόν του συστήματος — η ζωή του είναι μίζερη και αδιέξοδη, μέχρι τον τάφο.
Η κοινωνία του μέλλοντος, όπως την οραματίζεται ο συγγραφέας, δεν έχει κυβέρνηση ούτε νομισματικό σύστημα. Η τέχνη της χειροτεχνίας έχει απελευθερώσει τον άνθρωπο από τα δεσμά της «μισθωτής σκλαβιάς» και η κοινοβουλευτική δημοκρατία έχει δώσει τη θέση της σε μορφές ελεύθερης συνεργασίας. Τα μέσα παραγωγής ανήκουν στους πολλούς και οι άνθρωποι βρίσκουν χαρά στη συντροφικότητα, την κοινή δημιουργία, την ανταλλαγή. Ο βασικός χαρακτήρας και αφηγητής, ο Γουίλιαμ Γκεστ, βρίσκεται κάποια στιγμή σε συνομιλία με ένα νεαρό κορίτσι — μέλος της ουτοπικής κοινωνίας του μέλλοντος:
Εκείνη εξαφανίστηκε για λίγο, κι όταν επέστρεψε κρατούσε μια πίπα με βαθύ μπολ, σκαλισμένη με εξαίσια τέχνη από κάποιο σκληρό ξύλο και διακοσμημένη με χρυσό και μικρά πολύτιμα πετράδια. Ήταν, με δυο λόγια, από τα ομορφότερα και πιο χαριτωμένα αντικείμενα που είχα δει ποτέ στη ζωή μου· κάτι ανάμεσα στα καλύτερα ιαπωνικά έργα, αλλά ακόμη πιο λεπτοδουλεμένο.
«Μα την αλήθεια!» είπα μόλις την αντίκρισα, «αυτό εδώ είναι υπερβολικά πολυτελές για μένα — ή για οποιονδήποτε, εκτός ίσως από τον ίδιο τον Αυτοκράτορα του Κόσμου. Επιπλέον, είναι σίγουρο πως θα τη χάσω· πάντα χάνω τις πίπες μου.»
Το παιδί φάνηκε απογοητευμένο και μου είπε: «Δε σας αρέσει, γείτονα;»
«Μα ναι, φυσικά και μ’ αρέσει», απάντησα.
«Ε, τότε πάρτε την», είπε με αφοπλιστική απλότητα. «Και μην ανησυχείτε αν τη χάσετε. Τι σημασία θα έχει; Κάποιος άλλος σίγουρα θα τη βρει και θα τη χρησιμοποιήσει — κι εσείς μπορείτε πάντα να βρείτε μιαν άλλη.»
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε ΕΔΩ
***
2 Η Μαίρη Όλιβερ για το τι σημαίνει πραγματικά η προσοχή και η συγκινητική της ελεγεία
Αντλώντας από την ποίηση της Mary Oliver, το άρθρο αναδεικνύει την έννοια της «προσοχής» ως βαθιά, συναισθηματική και ηθική στάση, πέρα από την απλή αντίληψη.
Δείτε μεγάλο μέρος του κειμένου:
Η Μαίρη Όλιβερ (10 Σεπτεμβρίου 1935 – 17 Ιανουαρίου 2019) υπήρξε μία από τις πιο αγαπημένες και παραγωγικές ποιήτριες της εποχής μας· σοφή δασκάλα της ποιητικής τέχνης και ταυτόχρονα δεινή τεχνίτρια της μαγείας της· μια γυναίκα που δεν δίσταζε να είναι πνευματώδης, όσο και στοχαστική. Για περισσότερα από σαράντα χρόνια έζησε στο Κέιπ Κοντ μαζί με τον έρωτα της ζωής της, τη χαρισματική φωτογράφο Μόλλυ Μαλόουν Κουκ — μια από τις πρώτες μόνιμες φωτογράφους του περιοδικού The Village Voice, με πορτρέτα όπως του Γουόκερ Έβανς και της Έλενορ Ρούσβελτ· μια οραματίστρια της εικόνας, που άνοιξε την πρώτη γκαλερί αφιερωμένη στη φωτογραφία στην ανατολική ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών, παρουσίασε έργα μυθικών μορφών όπως ο Άνσελ Άνταμς και η Μπερενίς Άμποτ και διέκρινε το ταλέντο φωτογράφων όπως ο Ουίλιαμ Κλιφτ, προτού ακόμη καθιερωθούν. (Ήταν επίσης, τιμώντας τη φήμη της ως «μεγάλης Μποέμισσας της Αμερικής», ιδιοκτήτρια ενός μικρού βιβλιοπωλείου όπου σύχναζε ο Νόρμαν Μέιλερ και όπου κατά καιρούς εργαζόταν ακόμη κι ο σκηνοθέτης Τζον Γουότερς.)
Όταν η Κουκ έφυγε από τη ζωή το 2005, σε ηλικία ογδόντα ετών, η Όλιβερ αναζήτησε — όσο αμυδρό κι αν ήταν — κάποιο φως που να διαπερνά το πυκνό σκοτάδι του πένθους. Πέρασε έναν ολόκληρο χρόνο περιδιαβαίνοντας χιλιάδες φωτογραφίες και αρνητικά της συντρόφου της — κυρίως από τα πρώτα χρόνια της γνωριμίας τους — και τα έντυσε με δικά της κείμενα, συνθέτοντας το βιβλίο Ο Κόσμος Μας (Our World)· ένα έργο που είναι ταυτόχρονα απομνημόνευμα, συγκινητικό μνημόσυνο σε μια ψυχή που έφυγε, και βαθιά εξομολόγηση αγάπης μέσα από τη δημιουργία. Αγκαλιασμένες μέσα στους στίχους και τον πεζό λόγο της Όλιβερ, οι φωτογραφίες της Κουκ αποκαλύπτουν το αόρατο νήμα που ένωνε τις δύο αυτές εξαιρετικές γυναίκες: μια κοινή λαχτάρα για ζωή, μια προσεκτική, στοργική ματιά προς τον κόσμο, μια αφοσίωση στο να καταστήσουν το αθέατο ορατό· και, πάνω απ’ όλα, μια απέραντη καλοσύνη προς καθετί που υπάρχει — εντός και εκτός τους.
Η Όλιβερ — η οποία συχνά αναφέρεται στην Κουκ απλώς ως «Μ.» στα γραπτά της — γράφει στο εισαγωγικό δοκίμιο:
«Όσο κι αν έχεις γνωρίσει έναν άνθρωπο για πάνω από σαράντα χρόνια, όσο κι αν έχεις ζήσει και έχεις εργαστεί στο πλάι του, ποτέ δεν γνωρίζεις τα πάντα. Εγώ δεν τα γνωρίζω όλα — γνωρίζω όμως μερικά πράγματα, και αυτά θα πω.
Η Μ. είχε ισχυρή θέληση και πνεύμα, και ίσως υπερβολική ενσυναίσθηση για τους άλλους· είχε κοφτερή γλώσσα και δεν ανεχόταν τους ανόητους. Όποιος τη γνώριζε, τη γνώριζε ως αληθινά καλοσυνάτη.
Όμως, όπως είπε κι ο φίλος μας, ο επίσκοπος Τομ Σω, κατά τη διάρκεια της επιμνημόσυνης τελετής της: “Χρειαζόταν θάρρος για να τη γνωρίσεις.”»
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε ΕΔΩ
***
3 Προσωπική Ταυτότητα: Πώς Υπάρχουμε με την πάροδο του χρόνου
Εισαγωγή στις βασικές θεωρίες της προσωπικής ταυτότητας: βιολογική συνέχεια, ψυχολογική συνοχή και οι συνειρμοί με συνείδηση, μνήμη και αλλάγές στο χρόνο.
Δείτε μεγάλο μέρος του κειμένου:
Είσαι ένα πρόσωπο. Υποθέτουμε ότι κάποτε ήσουν ένα νεότερο πρόσωπο. Αλλά βάσει ποιου γεγονότος είσαι εσύ και εκείνος ο νεότερος εαυτός σου το ίδιο και το αυτό άτομο; Με άλλα λόγια, πώς είναι δυνατόν να συνεχίζεις να υπάρχεις μέσα στον χρόνο;
Κάτι οφείλει να θεμελιώνει αυτή τη συνέχεια της ύπαρξής μας, καθώς καθημερινά προβαίνουμε σε κρίσεις και πράξεις που την προϋποθέτουν: αποδίδουμε ανταμοιβές και τιμωρίες, επιβάλλουμε ηθικές υποχρεώσεις, αναγνωρίζουμε δικαιώματα ιδιοκτησίας και άλλα.
– Η γυναίκα που σήμερα τιμωρείται για ένα έγκλημα του παρελθόντος, πρέπει πράγματι να είναι η ίδια που το διέπραξε· διαφορετικά, η τιμωρία της είναι άδικη.
– Αν έχω την υποχρέωση να τηρήσω μια υπόσχεση, τότε πρέπει να είμαι εκείνος που την έδωσε εξαρχής· αλλιώς, η υποχρέωση δεν υφίσταται.
– Αν αυτή τη στιγμή κατέχεις ένα αυτοκίνητο, θα πρέπει να είσαι εκείνος που το αγόρασε· αλλιώς, δεν έχεις νόμιμο δικαίωμα ιδιοκτησίας.
Καθίσταται, λοιπόν, σαφές ότι το ερώτημα τι ακριβώς θεμελιώνει τη διατήρηση της προσωπικής ταυτότητας μέσα στον χρόνο είναι ζήτημα ζωτικής σημασίας. Ας εξετάσουμε ορισμένες από τις απαντήσεις που έχουν προταθεί.
1. Το Σώμα
Ίσως η συνέχειά μας ως πρόσωπα να έχει σχέση με το σώμα μας· ίσως, όσο το σώμα μου εξακολουθεί να υπάρχει, συνεχίζω να υπάρχω κι εγώ.
Ωστόσο, η απλή διατήρηση του ίδιου σώματος μέσα στον χρόνο δεν φαίνεται επαρκής για να θεμελιώσει τη συνέχιση της προσωπικής μου ταυτότητας. Διότι, αν αυτό αρκούσε, τότε ένα σώμα σε κατάσταση εγκεφαλικού θανάτου — χωρίς ίχνος συνείδησης — θα έπρεπε να θεωρείται το ίδιο πρόσωπο που κάποτε μιλούσε, σκεφτόταν και γελούσε με τους άλλους. Κι αυτό μοιάζει λανθασμένο.
Για να γίνει το επιχείρημα πιο σαφές, ας φανταστούμε την εξής ιστορία:
Το ανθρώπινο σώμα του γείτονά σου ζει δύο εντελώς διαφορετικές ζωές — μία κατά τη διάρκεια της ημέρας και μία τη νύχτα. Από τις 6 το πρωί έως τις 6 το απόγευμα, το σώμα αυτό δηλώνει ότι ονομάζεται «Ο Άνθρωπος της Ημέρας» (Day Man). Ο Άνθρωπος της Ημέρας πιστεύει ότι κοιμάται κάθε βράδυ, αλλά στην πραγματικότητα, από τις 6 το απόγευμα έως τις 6 το πρωί, το σώμα αυτό είναι ξύπνιο και δηλώνει ότι ονομάζεται «Ο Άνθρωπος της Νύχτας» (Night Man). Ο Άνθρωπος της Νύχτας και ο Άνθρωπος της Ημέρας έχουν διαφορετικές δουλειές, φίλους, επιθυμίες, γούστα, και — το πιο κρίσιμο — αγνοούν πλήρως την ύπαρξη ο ένας του άλλου.
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε ΕΔΩ
***
4 Η οικολογία των φτωχών
Αναφέρεται σε κοινότητες χαμηλού εισοδήματος που μάχονται υπέρ της επιβίωσης και του περιβάλλοντός τους — μια μορφή «βραδείας βίας»
Δειτε ένα μεγάλο μέρος του κειμένου:
Η «οικολογία των φτωχών» είναι ένα σύνολο κοινωνικών κινημάτων που γεννιούνται μέσα από περιβαλλοντικές συγκρούσεις, όταν άνθρωποι οικονομικά αδύναμοι έρχονται αντιμέτωποι με ισχυρά κρατικά ή ιδιωτικά συμφέροντα που απειλούν την επιβίωσή τους, την υγεία τους, την κυριαρχία τους και την πολιτισμική τους ταυτότητα. Πρόκειται για έναν κλάδο του παγκόσμιου κινήματος περιβαλλοντικής δικαιοσύνης, που διαφοροποιείται από το κυρίαρχο, «κεντρικό» περιβαλλοντικό αφήγημα: δεν εστιάζει κυρίως στη διατήρηση της φύσης ή στην οικολογική αποδοτικότητα, αλλά προτάσσει το αίτημα για κοινωνική δικαιοσύνη. Και ακριβώς εξαιτίας αυτής της ανθρωποκεντρικής του διάστασης, αναδεικνύεται σήμερα σε μία από τις πιο κρίσιμες δυνάμεις για τη βιωσιμότητα του πλανήτη.
Όπως περιγράφει ο οικονομολόγος Τζοάν Μαρτίνεθ Αλιέρ, η οικολογία των φτωχών συνίσταται σε ένα πλέγμα από αγώνες και πρακτικές στις οποίες εμπλέκονται οι λεγόμενοι «φτωχοί» όποτε απειλούνται από αυτό που ονομάζει «οικολογικές συγκρούσεις κατανομής». Αυτές οι συγκρούσεις προκύπτουν όταν οι οικολογικές επιπτώσεις μιας οικονομικής δραστηριότητας κατανέμονται άνισα και άδικα μέσα στην κοινωνία· συνήθως, οι περιβαλλοντικές ζημιές παραμελούνται ή αποκρύπτονται από τις επιχειρήσεις και πλήττουν δυσανάλογα εκείνους που διαθέτουν τους λιγότερους πόρους για να αμυνθούν. Υπό αυτό το πρίσμα, η οικολογία των φτωχών είναι ο αγώνας των αποκλεισμένων ενάντια σε ένα οικονομικό σύστημα που επιβαρύνει τους ίδιους, χωρίς να τους αποδίδει ούτε δικαιοσύνη ούτε φωνή.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το κίνημα Chipko στην Ινδία — όπου χωρικοί και κυρίως γυναίκες αγκάλιασαν κυριολεκτικά τα δέντρα για να εμποδίσουν την υλοτόμηση — καθώς και οι αντιστάσεις των ιθαγενών πληθυσμών απέναντι στην επέκταση της βιομηχανικής γεωργίας στη Βραζιλία.
Η οικολογία των φτωχών περιλαμβάνει αναρίθμητα κινήματα στο παγκόσμιο Νότο, τα οποία παραμένουν εν πολλοίς αόρατα στον κυρίαρχο περιβαλλοντικό διάλογο του πλανήτη. Ωστόσο, όλο και περισσότεροι άνθρωποι που εμπλέκονται σε τοπικές συγκρούσεις αρχίζουν να αναγνωρίζουν τη σύνδεσή τους με το διεθνές κίνημα περιβαλλοντικής δικαιοσύνης. Τα παγκόσμια δίκτυα αλληλεγγύης και η διακρατική κινητοποίηση επιτρέπουν στους υπερασπιστές του περιβάλλοντος να αντλούν υποστήριξη πέρα από τα σύνορα — κάνοντας τη φωνή των φτωχών, τη φωνή της γης, να φτάνει όλο και πιο μακριά.
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε ΕΔΩ
***
5 Η αδύναμη φόρμα
Συνέντευξη με τις Rita Felski & Jessica Zhan Mei Yu για τη λογοτεχνία και την μετακριτική τάση (“postcritique”), γεφυρώνοντας θεωρητικές και προσωπικές αναγνώσεις στη σύγχρονη αφήγηση.
Δείτε ένα μεγάλο κομμάτι του κειμένου:
Η Αυστραλή συγγραφέας Jessica Zhan Mei Yu κι εγώ ανταλλάξαμε μηνύματα για αρκετούς μήνες, συζητώντας το μυθιστόρημά της But the Girl (2023) και τις συγγένειες ανάμεσα στη μετακριτική θεωρία (postcritique) και τη σύγχρονη λογοτεχνία. Είχαμε συναντηθεί για πρώτη φορά το 2019, όταν έδινα μια διάλεξη στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, όπου η Jess τότε ήταν υποψήφια διδάκτορας στη δημιουργική γραφή. Σήμερα είναι λέκτορας στο ίδιο πανεπιστημιακό πρόγραμμα, και δραστηριοποιείται ως συγγραφέας πεζογραφίας, ποίησης, ακαδημαϊκής κριτικής και δοκιμίου.
Η ανώνυμη αφηγήτρια του But the Girl — μια υποψήφια διδάκτορας στην Αυστραλία, με καταγωγή από κινεζική οικογένεια της Μαλαισίας — υποτίθεται πως γράφει μια διατριβή για τη φυλή και τη Sylvia Plath. Όταν όμως της προσφέρεται μια υποτροφία της Κοινοπολιτείας για να συμμετάσχει σε καλλιτεχνική φιλοξενία κοντά στο Εδιμβούργο, παίρνει την απόφαση να γράψει ένα μετααποικιακό μυθιστόρημα.
Καθώς η αφήγηση κινείται ανάμεσα στην Αυστραλία και τη Σκωτία, το But the Girl αποτυπώνει με οξυδέρκεια το παράδοξο και την αποξένωση που βιώνει κανείς στους καλλιτεχνικούς και ακαδημαϊκούς κύκλους όταν βρίσκεται «απ’ έξω»: τις πομπώδεις αυταρέσκειες, τον αδιόρατο αλλά διάχυτο ρατσισμό, την αναγκαστική ανταλλαγή χαμογελαστής ευγνωμοσύνης με θεσμική χρηματοδότηση.
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε ΕΔΩ
***
6 Η Φιλοσοφία του πόνου
Διερεύνηση της φύσης του πόνου: είναι μόνο βίωμα ή κάτι βαθύτερο; Ένα σύντομο αλλά πυκνό δοκίμιο πάνω στις εμπειρίες πόνου και τη φιλοσοφική τους διάσταση.
Δείτε ένα μεγάλο κομμάτι του κειμένου:
Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε βιώσει κάποιου είδους σωματικό πόνο — και πιθανότατα όχι μόνο μία φορά. Εκτός κι αν γεννηθήκατε με συγγενή αναισθησία στον πόνο, είναι σχεδόν βέβαιο πως έχετε νιώσει έστω έναν πονόδοντο, έναν πονοκέφαλο ή έναν πόνο στη μέση.
Οι εμπειρίες του πόνου διαφέρουν ως προς την ένταση, την ποιότητα και τη διάρκειά τους. Ένας πονόδοντος μπορεί να είναι οξύς και διαπεραστικός αλλά σύντομος· αντίθετα, ένας πόνος στη μέση μπορεί να είναι αμβλύς, ενοχλητικός και διαρκής. Παρ’ όλες αυτές τις διαφορές, φαίνεται πως υπάρχει ένα κοινό νήμα που ενώνει τις εμπειρίες αυτές — κάτι που τις καθιστά όλες αυτό που ονομάζουμε «πόνο».
Αυτό εγείρει ενδιαφέροντα φιλοσοφικά ερωτήματα: Είναι ο πόνος σωματικός ή ψυχικός; Ποιος είναι ο ρόλος του συστήματος του πόνου στον οργανισμό; Και είναι, άραγε, ο πόνος πάντα δυσάρεστος;
Αυτά τα ερωτήματα αποτελούν τον πυρήνα του παρόντος δοκιμίου.
1. Δύο Θεωρήσεις για τον Πόνο
Ας ξεκινήσουμε από το βασικό: τι είδους φαινόμενο είναι ο πόνος;
Για να απαντήσουμε, φανταστείτε ότι περπατάτε ξυπόλυτοι σ’ έναν κήπο όταν ξαφνικά νιώθετε μια κοφτερή, διαπεραστική αίσθηση στο πέλμα σας.
Αναγνωρίζετε ότι πονάτε — αλλά τι ακριβώς είναι αυτό που ονομάζουμε «πόνο»; Πολλοί φιλόσοφοι υποστηρίζουν πως οι καθημερινοί τρόποι με τους οποίους μιλάμε και σκεφτόμαστε για τον πόνο μάς προσφέρουν σημαντικά εννοιολογικά ίχνη.
Η πρώτη μας αντίδραση μπορεί να είναι να σκεφτούμε τον πόνο ως κάτι που συμβαίνει στο σώμα. Συνεχίζοντας το παράδειγμα, ας πούμε ότι ανακαλύπτετε πως πατήσατε πάνω σ’ ένα καρφί που ήταν κρυμμένο μέσα στο γρασίδι. Ίσως τότε συμπεράνετε πως η εμπειρία του πόνου σας είναι η αίσθηση της ζημιάς στο πέλμα — και ότι ο πόνος δεν είναι παρά η ίδια η βλάβη. Αυτή η προσέγγιση ονομάζεται «σωματοκεντρική θεωρία του πόνου».
Η θεώρηση αυτή έχει, αναμφίβολα, κάποια διαισθητική δύναμη: ο πόνος γίνεται αισθητός σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος και συχνά σχετίζεται με φυσική βλάβη. Και η καθημερινή γλώσσα την ενισχύει — λέμε, π.χ., «πονάει το πόδι μου».
Τι γίνεται όμως αν ο πόνος σας δεν συνοδεύεται από εμφανή αιτία — καμία πληγή, καμία βλάβη — κι ωστόσο το πόδι συνεχίζει να πονά; Φανταστείτε πως ο γιατρός σάς εξετάζει ενδελεχώς και δεν βρίσκει τίποτα το παθολογικό. Ακόμα κι αν εμπιστεύεστε τη διάγνωση και αποδέχεστε πως δεν υπάρχει σωματικό πρόβλημα, πιθανότατα θα εξακολουθήσετε να λέτε πως πονάτε. Αυτό υποδηλώνει πως, στο βάθος, ορίζουμε τον πόνο με βάση την εμπειρία του. Για κάποιους, αυτό αποτελεί λόγο να πιστέψουν πως ο πόνος δεν είναι φυσική κατάσταση του σώματος, αλλά μια ιδιαίτερη μορφή συνειδητής ψυχικής κατάστασης. Αυτή είναι η «ψυχική θεωρία του πόνου».
Άλλοι πάλι θα υποστήριζαν ότι το παράδειγμα αυτό δείχνει απλώς πόσο συγκεχυμένες είναι οι καθημερινές μας αντιλήψεις για τον πόνο — αφήνοντας έτσι τη φιλοσοφική διαμάχη άλυτη.
2. Ο Ρόλος του Συστήματος του Πόνου
Ένα άλλο ερώτημα αφορά τον ρόλο του συστήματος του πόνου στη ζωή πλασμάτων όπως εμείς.
Ορισμένοι φιλόσοφοι βλέπουν το σύστημα του πόνου ως έναν ανιχνευτή σωματικής βλάβης, σχεδιασμένο για να μας ειδοποιεί για τραυματισμούς ή άλλες δυσλειτουργίες στο σώμα μας. Συχνά υποθέτουν πως, υπό κανονικές συνθήκες, όσο μεγαλύτερη η βλάβη, τόσο εντονότερος ο πόνος — όπως ακριβώς όσο αυξάνεται η θερμοκρασία, τόσο ανεβαίνει το υγρό στο θερμόμετρο.
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε ΕΔΩ
*****
Αυτές ήταν οι προτάσεις μας για αυτό το weekend.
Σας ευχόμαστε καλό σαββατοκύριακο και καλή ανάγνωση!
Το team της Εποπτείας
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η αξία της μόρφωσης στον Αριστοτέλη, τον Θερβάντες, τον Κομφούκιο
Παγκόσμιας σημασίας για τον ανθρώπινο Πολιτισμό είναι η Άλωση της Πόλης
Νικόλαος Πολίτης, ο πατέρας της ελληνικής λαογραφίας
Πώς η επίθεση στο Ιράν σφραγίζει την πολιτική κληρονομιά του Νετανιάχου
Η τέχνη της ενσάρκωσης: Πώς η χριστιανική πίστη μεταμόρφωσε την ιδέα της τέχνης
Βίκτορ Ουγκό, ο μέγας εκπρόσωπος του ρομαντισμού
Μαρία Κάλλας, η απόλυτη πριμαντόνα
Στιβ Τζομπς: Η σκέψη χωρίς πράξη, είναι ελλιπής
Τζον Στιούαρτ Μιλ, ο θεμελιωτής του ωφελιμισμού
Όταν η Μπουμπουλίνα συνάντησε τον δισέγγονό της!
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...